II.5.3.3.2 Keuzelegaat (ten aanzien van de omvang van het vorderingsrecht)

Een in de testamentenpraktijk veel voorkomend legaat met keuzebevoegdheid is het zogenoemde keuzelegaat. Het betreft een legaat waarbij de legataris (vaak de langstlevende echtgenote) de vrije keuze heeft uit bepaalde of alle goederen van de nalatenschap. Bijvoorbeeld: ‘ik legateer aan mijn echtgenote de volle eigendom van de tot mijn nalatenschap behorende goederen die zij zal verkiezen, onder verplichting tot inbreng van de waarde daarvan’ of ‘ik legateer aan mijn echtgenote die afzonderlijke goederen behorende tot mijn nalatenschap welke zij kiest.’ De variant van het vruchtgebruiklegaat van de nalatenschap of een zodanig gedeelte als de legataris zal verkiezen, wordt ook dikwijls in uiterste willen bespeurd.

Het keuzelegaat kan mijns inziens worden beschouwd als een vorm van de hierboven in paragraaf 5.3.3.1 genoemde alternatieve verbintenis (vgl. ook paragraaf 4.3.6.3).1

Het keuzelegaat wordt algemeen geaccepteerd en niet als een verboden wilsdelegatie beschouwd.2 Overigens kan worden betwijfeld of bij het keuzelegaat überhaupt wel van wilsdelegatie sprake is. Verdedigd kan worden dat het bij het keuzelegaat net zoveel legaten betreft als goederen en dat een legataris nu eenmaal op grond van de wet bevoegd is om het ene legaat te aanvaarden en het andere te verwerpen (art. 4:201 BW).3 Op deze manier kan hij de goederen verkrijgen, die hij wenst. Van wilsdelegatie is dan geen sprake.4

Toch moet ook dan, indien een keuzelegaat op zich niet als wilsdelegatie wordt beschouwd, beseft worden dat door het opnemen van meerdere soorten keuzelegaten in één uiterste wil, van wilsdelegatie wel degelijk sprake kan zijn. Dat zien we bijvoorbeeld in Hof Amsterdam 21 juni 2011, ECLI:NL:GHAMS:2011:BR1599.