9.4.2.1 Expliciete uitsluiting

658. De schuldeiser en de schuldenaar van een vordering kunnen verrekening van die vordering uitsluiten. De onderzochte overeenkomsten van achterstelling doen dat in veel gevallen.1 Of en in welke mate een overeenkomst verrekening uitsluit, is een vraag van uitleg van de betreffende overeenkomst.2

Een uitsluiting van verrekening moet worden onderscheiden van een beding waarin een schuldeiser zich verbindt om niet te verrekenen.3 In het laatste geval mag de schuldeiser zijn vordering niet verrekenen, maar kan hij dat wel. Bij een uitsluiting van verrekening daarentegen heeft een uitgebrachte verrekeningsverklaring geen effect.4

De schuldeiser en schuldenaar kunnen ook verrekening tijdens het faillissement van de schuldenaar uitsluiten.5 Of een concrete uitsluiting van verrekening ook geldt tijdens een faillissement is weer een kwestie van uitleg van de uitsluiting.6 Daarbij kan mijns inziens als uitgangspunt gelden dat een overeengekomen uitsluiting van verrekening in beginsel ook geldt in faillissement, tenzij er redenen zijn om aan te nemen dat dat anders is.

Een uitsluiting van verrekening hoeft niet te gelden voor alle vorderingen die uit een overeenkomst voortvloeien of tussen partijen bestaan. Bij sommige achtergestelde leningen is de vordering tot betaling van de hoofdsom niet opeisbaar terwijl de reguliere aflossingstermijnen en rentebetalingen dat wel zijn. Dat onderscheid kan doorwerken in de uitsluiting van verrekening.7