6.6.1.1 Bijzondere kenmerken van de commanditaire vennoot

Een nadere regeling die ziet op de rechtspositie van de commanditaire vennoot is in de vierde afdeling van het ontwerp bij het Rapport opgenomen. De bijzondere kenmerken zijn verwoord in artikel 22, aan de hand waarvan onmiddellijk duidelijk wordt dat voor de commanditaire vennoot een geheel nieuwe rechtspositie wordt beoogd. Het naamvoeringsverbod wordt geheel afgeschaft.1 Ook het bestuursverbod wordt afgeschaft en de Werkgroep wenst de commanditaire vennoot bij wijze van volmacht aan het rechtsverkeer te laten deelnemen. Ter voorkoming van misbruik voorziet artikel 22 in een bijzondere aansprakelijkheidsregeling.2 In de verliezen van de vennootschap draagt hij niet verder bij dan het bedrag van de overeengekomen inbreng (artikel 22 lid 2).3

De afschaffing van het bestuursverbod, wordt in het teken van de vertegenwoordiging geplaatst;4 zoals hiervoor aangegeven is het echter ook mogelijk dat de commanditaire vennoot, zelfs uitsluitend,5 het bestuur van de CV op zich neemt. Het eerste lid bepaalt dat de commanditaire vennoot géén rechtshandelingen mag verrichten ten name van de vennootschap, tenzij hem daartoe volmacht is verleend.6 Deze volmacht kan in het algemeen worden verleend, bijvoorbeeld in de overeenkomst van de vennootschap, of incidenteel.7 De positie van de commanditaire vennoot is zodoende gelijk aan die van een gevolmachtigde:8 handelt hij onbevoegd, dan is de commanditaire vennoot mogelijk aansprakelijk op grond van artikel 3:70 BW jegens de wederpartij bij de betreffende rechtshandeling. Handelt hij daarentegen bevoegd, dan bindt hij de vennootschap.9 De regeling laat ook toe dat de commanditaire vennoot in eigen naam handelt, maar voor rekening van de vennootschap. In dat geval is de commanditaire vennoot weliswaar partij bij de betreffende rechtshandeling, maar komen de voor- en nadelen voor rekening van de vennootschap.10

De Werkgroep heeft oog gehad voor de onverantwoorde risico’s die de commanditaire vennoot zou kunnen nemen, indien hij de vennootschap kan binden en deelt in haar winsten, terwijl hij daarvoor niet persoonlijk gebonden raakt. Het derde lid bepaalt daarom dat de commanditaire vennoot hoofdelijk aansprakelijk is voor het boedeltekort, indien zijn handelen krachtens volmacht een belangrijke oorzaak is van het faillissement.11 De formulering van artikel 22 lid 3 is ontleend aan artikel 2:248 (138) lid 1 BW. Jurisprudentie bij deze laatste bepaling kan dan ook waar zinvol worden gebruikt voor de uitleg van artikel 22 lid 3, aldus de Werkgroep.12 In lijn met artikel 2:248 (138) BW wordt in artikel 22 lid 4 aan de rechter een matigingsbevoegdheid toegekend, waarbij aansluiting is gezocht bij het hiervoor besproken arrest van de Hoge Raad van 29 mei 2015.13 De rechter kan het bedrag waarvoor een commanditaire vennoot aansprakelijk is, verminderen indien hem dit bovenmatig voorkomt, gelet op de aard en de ernst van het handelen door de commanditaire vennoot, de andere oorzaken van het faillissement, alsmede de wijze waarop dit is afgewikkeld. Ten slotte bepaalt lid 6 dat van het eerste lid en de leden 3 tot en met 5 niet kan worden afgeweken.14

Hierna zal ik nader ingegaan op de strekking en de reikwijdte van het voorgestelde artikel 22. Daarbij maak ik een onderscheid tussen onbevoegd handelen door de commanditaire vennoot enerzijds en bevoegd handelen anderzijds.