3.2.3.1 De betekenis van ‘gebonden gemeenschap’

De vennootschappelijke gemeenschap is een ‘gebonden gemeenschap’, wat wil zeggen dat de vennootschappelijke goederen ondergeschikt/gebonden zijn aan het vennootschappelijke doel: de vennoten mogen de vennootschappelijke goederen tijdens de duur van de vennootschap uitsluitend aanwenden ter bevordering van het doel van de VOF (dit wordt wel beschikkings- of doelgebondenheid genoemd).1

In 1993 gaf de Hoge Raad een duidelijke omschrijving van ‘gebonden gemeenschap’ en liet daarbij zien dat ‘gebonden gemeenschap’ en ‘afgescheiden vermogen’ twee verschillende begrippen zijn:2

Deze gebondenheid vloeit voort uit hetgeen waartoe de vennoten zich in de vennootschapsovereenkomst jegens elkaar hebben verbonden:3 het bereiken van een gemeenschappelijk doel door middel van de inbreng. De beschikkingsgebondenheid heeft met name betekenis in de interne verhoudingen: het biedt een waarborg voor de vennoten dat het vennootschappelijk vermogen niet buiten hun wil om door andere vennoten of hun privéschuldeisers zal worden aangetast.4 De rechtsband tussen de rechthebbenden van de gemeenschappelijke goederen is van zodanige aard, dat de vennoten noch contractueel mógen noch goederenrechtelijk zelfstandig kúnnen beschikken.5 Zo mag en kan een vennoot in privé geen (deel van een) vordering van de VOF innen,6 mag en kan hij zijn aandeel in een gemeenschappelijk goed niet overdragen en mag en kan hij tijdens het bestaan van de VOF geen scheiding en deling van de gemeenschap vorderen.7 Zijn privécrediteuren, die niet méér rechten kunnen doen gelden dan hun schuldenaar,8 kunnen onder meer niet het aandeel van de vennoot in de vennootschappelijke gemeenschap of in de afzonderlijke goederen uitwinnen9 en kunnen geen verdeling vorderen zolang de VOF niet is ontbonden. De rechtsgevolgen van handelingen in strijd met de beschikkingsgebondenheid verschillen al naar gelang een vennoot een aandeel in een afzonderlijk goed of in de gehele gemeenschap wil vervreemden.