2.2.3 De rechtsstaat en het burgerperspectief

Tot slot ga ik in het kader van het juridische speelveld in op de rechtsstatelijke verhoudingen bij voorlichting. Met ‘rechtsstatelijke verhoudingen’ bedoel ik de rol en taak die de Belastingdienst, belastingwetgever, belastingrechter en burger ten opzichte van elkaar hebben in de rechtsstaat.

De rechtsstaat houdt in de kern in een staatsvorm waarin de macht van de overheid is gebonden aan het recht.1 Die gebondenheid brengt onder andere mee dat het bestuur (de Belastingdienst) niet naar willekeur kan optreden, maar de wet – opgesteld door de democratisch gelegitimeerde wetgever (de belastingwetgever) – moet toepassen. Voor burgers betekent het rechtsstaatconcept dat hij door de gebondenheid van de overheid aan het recht wordt beschermd tegen de machtige overheid en dat hij op basis van de wet kan voorspellen hoe het bestuur zal handelen.2 De rechter (belastingrechter) heeft op zijn beurt als primaire taak om rechtsbescherming te bieden aan burgers tegenover de overheid.3 De Belastingdienst is wetsuitvoerder en rechtshandhaver. Zijn voorlichtende taak is daarvan onderdeel en dus rechtsstatelijk genormeerd (paragraaf 2.3, 2.4).