2.2.4.2 Toewijzen meer dan gevorderd

De rechter mag in principe niet meer toewijzen dan gevorderd. Meer toewijzen dan is gevorderd past immers niet bij de taak van de rechter in een civiel proces. Ook een ruim geformuleerde vordering zoals dat de rechter moge beslissen hetgeen hem in goede justitie vermeent te behoren, biedt de rechter niet de mogelijkheid om boven de basisvordering uit te gaan.1 Als zelfstandige vordering is zij zonder meer onvoldoende bepaald. Het deel dat de rechter moge beslissen hetgeen hem in goede justitie vermeent te behoren, dient te worden uitgelegd aan de hand van het partijdebat. De rechter kan dus niet zomaar van alles toewijzen, maar is gebonden aan hetgeen de eisende partij bedoeld heeft met haar vordering.

Er is een beperkt aantal gevallen waarin de rechter meer mag toewijzen dan gevorderd. Dat is bijvoorbeeld bij het opleggen van een dwangsom. Hoewel dat wel gevorderd dient te worden door een der partijen (artikel 611a Rv), kan de rechter een hogere dwangsom toewijzen dan gevorderd. Een dwangsom is zo zeer verbonden met de ten uitvoer te leggen uitspraak dat de hoogte daarvan niet alleen aan private partijen kan worden overgelaten.2 Naast het opleggen van een dwangsom, kan een wetsartikel de rechter ruimte bieden om meer toe te wijzen dan gevorderd. Op grond van artikel 2:356 jo. 2:355 BW heeft de Ondernemingskamer hiertoe beperkte mogelijkheden bij het treffen van voorzieningen in geval van wanbeleid.3 Dat hangt samen met het doel van een enquête: het behartigt de belangen van de instituten binnen een onderneming, stelt de verantwoordelijkheidsvraag aan de orde door de met een enquête gepaard gaande opening van zaken en heeft tot doel een preventief signaal te doen uitgaan.4 Dit de partijen overstijgend belang rechtvaardigt dat de Ondernemingskamer niet altijd gebonden is aan het ingediende verzoek. Het meest in het oog springende geval waarin de rechter meer kan toewijzen dan gevorderd, betreft echter situaties waarin anders rechtsgevolgen zouden intreden die niet ter vrije beschikking van partijen staan.5