2.3.2.3 Uitingen van group polarization

Het nemen van meer risico dan rationeel gewenst is, laat de Ceteco-zaak zien.1 In deze zaak oordeelde de rechtbank dat sprake is van een kennelijk onbehoorlijke taakvervulling door zowel bestuurders als commissarissen, waarvan hen een voldoende ernstig verwijt te maken valt. Daarbij gaat het volgens de rechtbank niet erom dat zij ondernemersrisico’s verkeerd hebben ingeschat, maar dat zij in hun beleidskeuze geen acht hebben geslagen op de voor de organisatie verbonden risico’s. Deze overweging is begrijpelijk gelet op de feiten van de zaak. Ceteco was een witgoedconcern. De rvb en de rvc besloten tot een verdere groei. Ondanks dat de onderneming al groot was en de beheersstructuur niet meer afdoende was om daadwerkelijk alle risico’s van verdere expansie en investeringen in kaart te kunnen brengen. De rvb en de rvc stellen onder meer dat de gesignaleerde gebreken en tekortkomingen niet zo ernstig waren dat zij zich eerder hadden moeten realiseren dat de organisatie zozeer verzwakt was, dat ingrijpen noodzakelijk was. Uit onderzoek blijkt dat de rvb en de rvc veel fermer hadden moeten ingrijpen. Dit zou waarschijnlijk echter niet tot andere gevolgen hebben geleid. Het betreft hier de periode 1998. Dit geldt niet voor de periode in de tweede helft van 1997. Als de rvb en de rvc toen hadden ingegrepen, had dit waarschijnlijk wel het gewenste resultaat opgeleverd. Er waren toen namelijk al sterke aanwijzingen dat het risico van overstretching zich kon realiseren. Het is, gelet op de kenmerken van group polarization, denkbaar dat de rvb en de rvc deze signalen gemist hebben onder invloed van group polarization. Uit de weergave van de feiten blijkt dat er veel aanwijzingen waren voor hoge risico’s. In vergaderingen werden zorgen geuit door zowel de commissarissen als de bestuurders en uit vele rapporten en analyses bleken signalen van problemen. Vervolgens acteren de rvb en de rvc echter niet op basis van deze kennis. Een voorbeeld is dat een budgetoverschrijding wordt geconstateerd. Vervolgens keurt de rvc desondanks het budget en het businessplan goed, zonder dat ‘onderzoek heeft plaatsgevonden naar de vraag of de organisatie op dat moment wel in staat was tegenvallers op te vangen […]’.2 Bovendien hebben de bestuurders nagelaten het ingezette ambitieuze expansiebeleid tussentijds te evalueren.3 Een redelijk denkend bestuurder en een redelijk denkende commissaris had anders gehandeld.4 Dat de rvb en de rvc op de hoogte waren van risico’s volgt mijns inziens uit de feitenweergave. Betwijfeld kan echter worden of de rvb en de rvc de hoogte van deze risico’s wel goed hebben ingeschat. De rechtbank lijkt in haar overwegingen ervan uit te gaan dat rvb en rvc de risico’s wisten, maar hier niet op hebben geacteerd. Handelen hangt echter wel af van een juiste inschatting van de hoogte van het risico. Deze inschatting kan beïnvloed zijn door group polarization waarbij de rvb en de rvc meer risico namen dan het rationele gemiddeld aanvaarde risico. Hierbij zij opgemerkt dat dit geen afbreuk doet aan de aansprakelijkheid van de rvb en de rvc. Group polarization dient voor rekening en risico te komen van de functionarissen. Dit omdat anders de weg openligt voor een naar mijn mening ongewenst group polarization-verweer. Niet terecht is als group polarization voor rekening zou komen van derden die daar geen invloed op hebben.