3.2.2 Meewerkbereidheid

Een tweede doelstelling die voor de huidige geheimhoudingsbepaling is aangedragen, is de meewerkbereidheid. De inspecteur heeft belang erbij om te voorkomen dat gegevens niet worden verstrekt uit vrees voor het gebruik van die gegevens voor andere doeleinden dan de uitvoering van de belastingwet.1 Voor zover kan worden nagegaan, introduceerde Cloudt in 1956 de term ‘andere doeleinden’ die sindsdien gangbaar is geworden.2 Hij koppelde medewerkingsbereidheid aan de vrees voor openbaarmaking door het gebruik van fiscale gegevens voor ‘andere doeleinden' dan direct ten dienste van de belastingheffing. Dat is in het belang van de fiscus omdat de belastingplichtige dan eerder geneigd zou zijn alle door de Belastingdienst gewenste gegevens te verstrekken. In het arrest Verschueren/Kloosterboer bevestigde de Hoge Raad dat de geheimhoudingsplicht een rechtvaardiging vindt in het algemene belang dat belastingplichtigen niet van het verstrekken van inlichtingen en bescheiden aan de Belastingdienst worden weerhouden door de vrees dat die gegevens voor andere doeleinden kunnen worden gebruikt.3 Vergelijkbaar is de toelichting op het Belastingstatuut (1991) waarin wordt opgemerkt dat het werk van de Belastingdienst ernstig zou worden bemoeilijkt wanneer de belastingplichtigen bevreesd zouden zijn voor schending van die geheimhouding door belastingambtenaren.4 In een brief aan de Tweede Kamer uit 2012 heeft de Staatssecretaris van Financiën het als volgt verwoord:5

In de literatuur wordt de meewerkbereidheid als doelstelling voor de geheimhoudingplicht breed aanvaard. Zo geven Den Boer e.a. aan dat zonder geheimhouding belastingplichtigen minder geneigd kunnen zijn om mee te werken aan de fiscale informatiegaring.6 Feteris schrijft dat de plicht tot geheimhouding is ingevoerd opdat het publiek niet ervan wordt weerhouden informatie aan de Belastingdienst te verstrekken uit angst dat die gegevens ook gebruikt zouden worden voor andere doeleinden dan een juiste en doelmatige uitvoering van de belastingwet.7 Luchtman betoogt dat de Belastingdienst, bij de vervulling van zijn taken, in eerste instantie is aangewezen op de medewerkingsbereidheid van de belastingplichtigen en derden voor een goede en volledige informatievoorziening.8 Hij concludeert zelfs dat de geheimhoudingsplicht primair lijkt bedoeld om het functioneren van de Belastingdienst te waarborgen.9 De Douma e.a. geven aan dat het een groot goed is dat de verstrekte gegevens in het algemeen slechts gebruikt kunnen worden voor de belastingheffing.10 De bereidheid om gegevens te verschaffen zal volgens hen daardoor vermoedelijk groter zijn. Van Hout komt tot de conclusie dat het vertrouwen in de fiscale geheimhoudingsplicht correleert met de doelmatigheid van belastingheffing.11 Niessen-Cobben stelt dat de burger die weet dat de door hem verstrekte gegevens en inlichtingen geheim worden gehouden eerder bereid is informatie te verstrekken.12 Volgens Wijsman beperkt zich dit niet alleen tot het verstrekken van inlichtingen en gegevens, maar ook tot andere vormen van medewerking, zoals het voor raadpleging ter inzage geven van documenten en het verlenen van toegang tot gebouwen en gronden.13