6.8.0 Introductie

In dit hoofdstuk met mogelijke nieuwe prikkels waarvoor inspiratie wordt geput uit het buitenland, is het eigen beursje een vreemde eend in de bijt. Zoals in hoofdstuk 4 reeds is beschreven, bestond de mogelijkheid om de advocaat rechtstreeks en persoonlijk in de kosten te veroordelen tot 2002 ook in het Nederlandse burgerlijk procesrecht, waarna die praktisch werd afgeschaft.1 In het buitenland komt deze rechtsfiguur echter nog volop voor, waarbij de vereisten, consequenties en procedurele aspecten overigens variëren van land tot land.

Het eigen beursje bestaat in ieder geval in Canada, 2 Denemarken, 3 Engeland & Wales,4 Frankrijk,5 Hong Kong,6 de Verenigde Staten (federaal)7 en Zweden,8 maar deze lijst is niet uitputtend, nu er in de Oxfordse en Washingtonse projecten niet expliciet naar die mogelijkheid gevraagd is en het wel of niet bestaan van een eigen beursje daarom niet in elk landenrapport aan de orde kwam.9

Twee van bovengenoemde stelsels met een eigen beursje zullen nader worden besproken: Engeland10 en de Verenigde Staten (federaal). Op basis van een voorstudie11 was mij reeds bekend dat die twee landen goede toegang tot literatuur en regelgeving over proceskosten hebben en dat daar ook debat heeft plaatsgevonden over de kostenregels. Een bespreking van juist deze twee landen maakt het bovendien eenvoudiger om bij de toetsing van het concept ' eigen beursje' gebruik te maken van rechtseconomische en andere evaluerende rapporten uit die landen. Ten slotte is het interessant dat in de basissituatie (waarin de rechter géén eigen beursje uitspreekt) in Engeland de verliezer normaliter een stevige kostenveroordeling krijgt, terwijl in Amerika beide partijen in beginsel hun eigen kosten dragen. Met andere woorden: het eigen beursje levert in de twee stelsels twee verschillende soorten kostenverschuivingen op, omdat de uitgangssituatie anders is. Hieronder wordt ingegaan op hoe dit in de praktijk in beide landen uitwerkt.