8.2.5 Organisatie van re-integratie

De organisatie van Rehabilitation is onoverzichtelijk ondanks de pogingen om met de invoering van eerst het RehaG (1974) en later het SGB een heldere verdeling van taken en bevoegdheden te krijgen. Er zijn veel verschillende sociale zekerheidsorganen (‘Leistungsträger’) die verantwoordelijk kunnen zijn voor re-integratie afhankelijk van de materiewet die zij uitvoeren. Dat kan tot afbakeningsproblemen leiden, bijvoorbeeld bij multicausale arbeidsongeschiktheid. Daarom zijn zij verplicht hun inspanningen te coördineren en om gezamenlijke ‘Servicestellen’ in te richten, informatie- en adviesloketten.1 Naast de verschillende Leistungsträger heeft ook de werkgever een rol in de re-integratie.

In hoofdlijnen geldt het volgende:2

Een voorbeeld kan dat verduidelijken. Een werknemer scheurt bij een ongeval zijn kruisbanden en wordt arbeidsongeschikt. Allereerst moet worden uitgesloten dat het een arbeidsongeval is, aangezien re-integratiemaatregelen dan op grond van de Unfallversicherung moeten worden genomen. Stel dat het letsel bij het volleyballen is opgelopen. De werknemer is dan arbeidsongeschikt in de zin van de Krankenversicherung6, maar er is ook sprake van een aanzienlijke vermindering van verdienvermogen in de zin van de Rentenversicherung, die met re-integratiemaatregelen kan worden ondervangen.7 Stel dat de werknemer eerst nog een operatie moet ondergaan en re-integratie nog niet in beeld is. Hij ontvangt dan eerst loondoorbetaling en na zes weken Krankengeld. Als de Krankenkasse op enig moment inschat dat kan worden begonnen met re-integratie dan kan hij aan deze werknemer (die immers ook onder de reikwijdte van de Rentenversicherung valt) opdracht geven om bij de regionale Deutsche Rentenversicherung ondersteuning voor re-integratie aan te vragen.8 Gedurende de duur van die re-integratie-ondersteuning krijgt de werknemer geen Krankengeld meer van de Krankenkasse, maar ‘Übergangsgeld’ van de Rentenversicherung.9 Leidt de re-integratieondersteuning niet tot resultaat dan herleeft het Krankengeld weer. Zou de geblesseerde werknemer niet ook onder de reikwijdte van de Rentenversicherung vallen (bijvoorbeeld omdat hij nog in de wachttijd van 20 jaar zit)10 dan worden de re-integratie-inspanningen door de Krankenkasse gepleegd.11 Valt de werknemer niet onder de dekking van een Krankenkasse, dan komt re-integratie door Grundsicherung of Sozialhilfe in beeld.12

Omdat het voor veel betrokkenen onduidelijk is bij welk loket zij moeten zijn, melden zij zich bij de gemeenschappelijke Servicestelle, die hen helpt bij de aanvraag van ondersteuning en het doorsturen naar het juiste socialeverzekeringsorgaan.13

Naast de verschillende socialezekerheidsorganen speelt de ‘Betriebsarzt’ (bedrijfsarts) een rol bij de re-integratie. Die rol is bescheiden. Op basis van de arbeidsomstandighedenwetgeving is elke werkgever verplicht een bedrijfsarts te hebben die hem moet ondersteunen bij de zorg voor arbeidsomstandigheden (‘Arbeitsschutz’) en bij ongevallenpreventie.14 Expliciet moet een werkgever de bedrijfsarts inschakelen bij ‘Fragen des Arbeitsplatzwechsels sowie der…Wiedereingliederung Behinderter in den Arbeitsprozeß’. Hij kan daarnaast worden ingeschakeld bij het nog te bespreken re-integratiemanagement.15 Het staat de werkgever vrij meer taken aan de bedrijfsarts toe te vertrouwen met uitzondering van de beoordeling of een werknemer zich terecht ziek heeft gemeld.16