10.4.1.2 De rechtvaardiging van generale zekerheid ten opzichte van concurrente schuldeisers

De Hoge Raad heeft in het arrest Dix q.q./ING onder meer overwogen dat concurrente schuldeisers – zij het indirect – gebaat kunnen zijn bij de vlotte financiering van schuldenaren door de banken, omdat de bank daardoor ruimer kredieten kan verstrekken of minder snel de stekker uit de schuldenaars activiteiten trekt.1 Verschillende auteurs delen deze opvatting.2 Andere auteurs wijzen echter op het ontbreken van een rechtseconomische onderbouwing en bepleiten aanvullend onderzoek.3

A-G Timmerman heeft in zijn conclusie voor het arrest Van Leuveren q.q./ING zelf gezocht naar een rechtvaardiging van de sterke positie van de bank.4 Hij wijst er eerst op dat banken al het voordeel boven andere schuldeisers hebben dat zij zicht hebben op de financiële gezondheid van de schuldenaar waardoor zij op het gunstigste moment de stekker uit het krediet kunnen trekken.5 Volgens de A-G rechtvaardigt het enkele feit dat de bank het startkapitaal aan de schuldenaar heeft verstrekt niet de sterke positie van de bank.6 Daarnaast vermoedt hij dat banken ondanks hun generale zekerheid geen ruimere kredieten verschaffen, dat wil zeggen eerder en tegen lagere kosten waardoor andere schuldeisers kunnen worden gebaat. Hij schrijft:

De roep om een rechtseconomische analyse van de werking van zekerheidsrechten is niet nieuw. Onder het OBW schreven Uniken Venema, Beekhuis en Drion dat de wetgever zijn keuze voor een bepaald zekerheidsrecht moest laten afhangen van een rechtseconomische analyse.8

Dit onderzoek is niet verricht bij de totstandkoming van het BW van 1992. Nog steeds bestaat er in de rechtseconomische literatuur geen eenstemmigheid over de wenselijkheid van zekerheidsrechten en de beantwoording van de vraag of het bestaan van zekerheidsrechten tot meer of minder krediet leidt.9