5.3 Bezwaarvereiste en inhoudelijke toegangsbeoordeling

De wetttelijke regeling van hoger beroep en cassatie gebruikt voor bezwaren de woorden ‘grieven’, ‘middelen van cassatie’ of de aanduidingen ‘bezwaren tegen het vonnis’ en ‘redenen voor het instellen van beroep’.1 Nergens bepaalt de wet wat hieronder moet worden verstaan. Ondanks de verschillen in formulering, is de algemene betekenis van deze woorden volgens mij wel duidelijk: argumenten voor het instellen van beroep. Daaronder vallen niet alleen rechtstreeks tegen de inhoud van het vonnis gerichte klachten, zoals de wet soms suggereert,2 maar ook klachten over de totstandkoming of motivering van de uitspraak. In hoger beroep is voorts niet vereist dat een argument voor het instellen van beroep is gericht op vernietiging van het bestreden vonnis. Na de afschaffing van het rechtsmiddel van verzet tegen verstekvonnissen is een legitieme reden voor het aanwenden van hoger beroep immers ook gelegen in de wens van de verdachte dat de strafzaak gewoonweg in zijn aanwezigheid opnieuw wordt berecht. Verder moet een enkel verzoek om onderzoekshandelingen of om een wijziging van de tenlastelegging in hoger beroep als grief worden beschouwd.3 De relatieve onbepaaldheid van het woord ‘middelen’ dekt daarom mijns inziens beter de lading dan ‘grieven’. Wellicht nog beter zou het woord ‘gronden’ voor beroep zijn.4

Wat daarvan ook zij, gelet op de toegenomen en mogelijk toenemende betekenis van bezwaren voor de toegang tot hoger beroep en cassatie rijst de vraag welke eisen in hoger beroep en cassatie aan de bezwaren als zodanig worden gesteld. Meer specifiek is de vraag of het bezwaarvereiste als vrije of inhoudelijke toegangsvoorwaarde functioneert of kan functioneren.