5.3.6 Getallenvoorbeelden

In dit eerste voorbeeld ga ik ervan uit dat aan de misleiding externe factoren (gedoeld wordt op macro-economische, sectorgerelateerde en/of (niet aan de misleiding gerelateerde) bedrijfsspecifieke factoren) ervoor zorgen dat de koers over het tijdvak van de misleiding per saldo daalt.1 Tevens neem ik aan dat de marktwaarde van de misleidende informatie over dit tijdvak constant is.

Stel dat de belegger toen de koers was geїnflateerd € 100 voor zijn aandeel heeft betaald, terwijl dit in werkelijkheid maar € 80 waard was. De misleidende informatie heeft de koers dus met € 20 kunstmatig opgedreven. Enige tijd later is de koers als gevolg van externe factoren gedaald naar € 80. Op dat moment komt de misleiding naar buiten en daalt de koers in zeer korte tijd naar € 60. Verondersteld wordt dat de belegger het aandeel tot ten minste na de bekendwording van de misleiding heeft aangehouden, en het niet tussentijds heeft verkocht. Ook wordt aangenomen dat de belegger elke euro die hij thans als gevolg van de misleiding te veel aan het litigieuze aandeel heeft besteed, in de hypothetische situatie zonder misleiding in een oude sok zou hebben gestopt.2 Legt de belegger aan zijn vordering tot schadevergoeding ten grondslag dat hij ook bij afwezigheid van de misleiding het litigieuze aandeel zou hebben gekocht, maar dan tegen een lagere prijs, dan is de schade die in csqn-verband staat met de misleiding € 20. Legt hij daarentegen aan zijn vordering tot schadevergoeding ten grondslag dat hij bij afwezigheid van de misleiding het litigieuze aandeel in het geheel niet zou hebben gekocht, dan is zijn schade (100 – 60 =) € 40. In de hypothetische situatie zonder misleiding zou hij immers al zijn geld in een oude sok hebben gestopt en zou hem het (totale) koersverlies van € 100 naar € 60 bespaard zijn gebleven. Hierbij teken ik aan dat als peildatum voor de schadevaststelling bij deze feitelijke grondslag wordt gekozen voor het tijdstip van de bekendwording van de misleiding. Voor de hieraan ten grondslag liggende overwegingen verwijs ik naar § 5.5.3.1. De schade die in csqn-verband staat met de misleiding bedraagt in het tweede geval dus weliswaar € 40, maar dat wil uiteraard niet zeggen dat dit bedrag ook daadwerkelijk (volledig) voor vergoeding in aanmerking komt. Voor dit laatste is tevens vereist dat de schade van € 40 op de voet van art. 6:98 BW (volledig) aan de vennootschap kan worden toegerekend. Deze toerekeningsvraag laat ik hier nu rusten; ik verwijs naar § 5.5.3.2.

Nu wijzig ik het beschreven scenario enigszins en neem ik aan dat de belegger elke euro die hij thans als gevolg van de misleiding te veel aan het litigieuze aandeel heeft besteed, in de hypothetische situatie zonder misleiding op een andere (lucratievere) manier had kunnen beleggen tegen een rendement van 10%.3 Stelt de belegger zich op het standpunt dat hij ook bij afwezigheid van de misleiding het litigieuze aandeel zou hebben gekocht, maar dan tegen een gunstigere prijs, dan is zijn schade € 22. Als gevolg van de misleiding heeft hij immers € 20 te veel voor het aandeel betaald, en bij afwezigheid van de misleiding zou hij over deze € 20 een rendement hebben behaald van (10% * 20 =) € 2. De totale schade van de belegger bij deze grondslag bedraagt dus (20 + 2 =) € 22. Stelt de belegger zich daarentegen op het standpunt dat hij bij afwezigheid van de misleiding het litigieuze aandeel in het geheel niet zou hebben gekocht, dan is zijn schade € 50. In de huidige situatie heeft hij namelijk (100 – 60 =) € 40 koersverlies geleden, terwijl hij in de hypothetische situatie zonder misleiding (10% * 100 =) € 10 koerswinst zou hebben behaald. Of het bedrag van de gederfde koerswinst daadwerkelijk voor vergoeding in aanmerking komt, betreft wederom een toerekeningsvraag ex art. 6:98 BW.

Het hier beschreven scenario kan ook nog worden doorgerekend voor het geval de belegger in de hypothetische situatie zonder misleiding over de relevante peilperiode een (negatief) rendement zou hebben behaald van -20% respectievelijk -50%. De uitkomsten van de verschillende scenario’s heb ik opgenomen in de onderstaande tabel.

In dit voorbeeld ga ik ervan uit dat aan de misleiding externe factoren (gedoeld wordt op macro-economische, sectorgerelateerde en/of (niet aan de misleiding gerelateerde) bedrijfsspecifieke factoren) ervoor zorgen dat de koers over het tijdvak van de misleiding per saldo stijgt.5 Tevens neem ik wederom aan dat de marktwaarde van de misleidende informatie over dit tijdvak constant is.

Stel dat de belegger toen de koers was geїnflateerd € 100 voor zijn aandeel heeft betaald, terwijl dit in werkelijkheid maar € 80 waard was. De misleidende informatie heeft de koers dus met € 20 kunstmatig opgedreven. Enige tijd later is de koers als gevolg van externe factoren gestegen naar € 120. Op dat moment komt de misleiding naar buiten en daalt de koers in zeer korte tijd naar € 100. Wederom wordt verondersteld dat de belegger het aandeel tot ten minste na de bekendwording van de misleiding heeft aangehouden, en het niet tussentijds heeft verkocht. Ook wordt aangenomen dat de belegger elke euro die hij thans als gevolg van de misleiding te veel aan het litigieuze aandeel heeft besteed, in de hypothetische situatie zonder misleiding in een oude sok zou hebben gestopt. Legt de belegger aan zijn vordering tot schadevergoeding ten grondslag dat hij ook bij afwezigheid van de misleiding het litigieuze aandeel zou hebben gekocht, maar dan tegen een lagere prijs, dan is de schade die in csqn-verband staat met de misleiding € 20. Legt hij daarentegen aan zijn vordering tot schadevergoeding ten grondslag dat hij bij afwezigheid van de misleiding het litigieuze aandeel in het geheel niet zou hebben gekocht, dan is zijn schade € 0. In de huidige situatie is zijn vermogen per saldo immers niet toe- of afgenomen, terwijl als hij in de hypothetische situatie zonder misleiding al zijn geld in een oude sok zou hebben gestopt, zijn vermogen evenmin zou zijn toe- of afgenomen.

Nu wijzig ik het beschreven scenario enigszins en neem ik aan dat de belegger elke euro die hij thans als gevolg van de misleiding te veel aan het litigieuze aandeel heeft besteed, in de hypothetische situatie zonder misleiding op een andere (lucratievere) manier had kunnen beleggen tegen een rendement van 10%. Stelt de belegger zich op het standpunt dat hij ook bij afwezigheid van de misleiding het litigieuze aandeel zou hebben gekocht, maar dan tegen een gunstigere prijs, dan is zijn schade € 22. Als gevolg van de misleiding heeft hij immers € 20 te veel voor het aandeel betaald, en bij afwezigheid van de misleiding zou hij over deze € 20 een rendement hebben behaald van (10% * 20 =) € 2. De totale schade van de belegger bij deze grondslag bedraagt dus (20 + 2 =) € 22. Stelt de belegger zich daarentegen op het standpunt dat hij bij afwezigheid van de misleiding het litigieuze aandeel in het geheel niet zou hebben gekocht, dan is zijn schade € 10. In de huidige situatie is zijn vermogen per saldo immers niet toe- of afgenomen, terwijl hij in de hypothetische situatie zonder misleiding (10% * 100 =) € 10 koerswinst zou hebben behaald.

Het hier beschreven scenario kan ook nog worden doorgerekend voor het geval de belegger in de hypothetische situatie zonder misleiding over de relevante peilperiode een (positief) rendement zou hebben behaald van 20% respectievelijk 50%. De uitkomsten van de verschillende scenario’s heb ik opgenomen in de onderstaande tabel.

Hoewel bovenstaande voorbeelden wellicht een nogal theoretisch gehalte hebben en het in de praktijk doorgaans lastig zal zijn het verloop van de koersinflatie over het tijdvak van de misleiding exact in kaart te brengen, maken zij in ieder geval duidelijk dat de door de belegger gekozen feitelijke grondslag steeds het perspectief bepaalt dat bij het causaal verband en de schade tot uitgangspunt moet worden genomen. Diezelfde feitelijke grondslag is daarmee ook medebepalend voor (de omvang van) het vast te stellen schadebedrag.

In het vervolg van dit hoofdstuk ga ik ervan uit dat aan de misleiding externe factoren (macro-economische, sectorgerelateerde en/of (met de misleiding geen verband houdende) bedrijfsspecifieke factoren) ervoor zorgen dat de koers van het litigieuze aandeel over het tijdvak van de misleiding per saldo daalt6 (of althans, niet stijgt). Het scenario waarin deze factoren tot gevolg hebben dat de koers over het tijdvak van de misleiding per saldo stijgt,7 laat ik vooralsnog buiten beschouwing. Het interessante van dit scenario is natuurlijk dat de belegger – ondanks de misleiding – in absolute zin geen koersverlies lijdt. In hoofdstuk 6 kom ik er daarom op terug.8