5.7.12 Mogelijkheid tot het verkrijgen van schadevergoeding

Uit de voorgaande paragrafen blijkt dat het vrijwel niet mogelijk is dat nationale uitvoeringsorganen in geval van onregelmatigheden van intrekking en terugvordering van Europese subsidies afzien, ook á zijn de door de eindontvanger gepleegde onregelmatigheden (deels) aan diezelfde organen te wijten. Een besluit tot intrekking en terugvordering van de Europese subsidie door een nationaal uitvoeringsorgaan zal derhalve in stand blijven, ook als naar het oordeel van de nationale rechter het vertrouwensbeginsel naar nationaal recht is geschonden. Van een onrechtmatig besluit is derhalve geen sprake. Een interessante vraag is in hoeverre in dat geval naar Europees recht ruimte bestaat voor het verstrekken van een nadeelcompensatie op grond van het beginsel 'égalité devant les charges publiques' (égalitébeginsel) dan wel het nationaal vertrouwensbeginsel.1

In het arrest Belovo heeft het Hof van Justitie uitgemaakt dat het Eu-recht zich niet verzet tegen een aansprakelijkheidsactie naar nationaal recht vanwege ten onrechte gewekt vertrouwen door het desbetreffende nationale uitvoeringsorgaan.2 Nu in de huidige Europese subsidieregelgeving geen schadevergoedingsregeling is neergelegd, lijkt er dan ook geen bezwaar tegen te bestaan dat op grond van het nationale vertrouwensbeginsel een schadevergoeding wordt toegekend.3 Dat het Europese vertrouwensbeginsel bepalend is bij de vraag of de in strijd met het Eu-recht verstrekte Europese subsidies moeten worden ingetrokken betekent dus niet per definitie dat voor een eventuele nadeelcompensatieclaim het nationale vertrouwensbeginsel niet het geëigende toetsingskader kan zijn, wanneer het Eu-recht zich daartegen niet verzet.4 Door het toekennen van nadeelcompensatie kan recht worden gedaan aan de overweging van het Hof van Justitie dat de nationale rechter in procedures inzake de intrekking en terugvordering van Europese subsidies rekening dient te houden met het gedrag van de betrokken nationale uitvoeringsorganen.5 Daarbij is wel van belang dat daarbij waarschijnlijk wel geldt dat — analoog aan de jurisprudentie inzake staatssteun — met het toekennen van nadeelcompensatie niet het effect van de intrekking en terugvordering van de Europese subsidie ongedaan mag worden gemaakt.6 Hoewel het Hof van Justitie zich nog niet heeft uitgelaten of in het kader van de verstrekking van Europese subsidies ook het égalitébeginsel als grondslag voor schadevergoeding kan dienen, kan ten aanzien van dit beginsel dezelfde redenering worden gevolgd.

Uiteraard moeten bij het verstrekken van een zodanige schadevergoeding wel de Europese staatssteunregels in het oog worden gehouden. Zolang echter sprake is van een verplichte nadeelcompensatie op grond van het égalitébeginsel ofwel het vertrouwensbeginsel, kan uit de jurisprudentie van het Hof van Justitie en de beschikkingenpraktijk van de Europese Commissie worden afgeleid dat dit niet in strijd komt met de Europese staatssteunregels.