5.1.1.2 De invloed van hoormedewerkers op het verloop van de gehoren

In hoofdstuk 3 schreef ik al dat de ruimte van de individuele IND-medewerker om het proces van informatieverzameling vorm te geven, wordt beperkt door de wijze waarop de asielprocedure is ingericht. De informatieverzameling moet immers plaatsvinden in de dwingende volgorde die door de asielprocedure is voorgeschreven. Zowel voor het eerste als het nader gehoor is afgebakend over welke mogelijk relevante elementen informatie moet worden verzameld. Ondanks deze vaststaande structuur kunnen hoormedewerkers zowel bewust als onbewust een grote stempel drukken op de invulling van die informatieverzameling, bijvoorbeeld door de interviewstijl en vraagstelling die zij hanteren.1 Hoormedewerkers kunnen de asielzoeker aanmoedigen of ontmoedigen om op bepaalde aspecten nader in te gaan, door hem tijdens het geven van een antwoord af te kappen of door juist aanvullende vragen te stellen. Ook kunnen ze bijvoorbeeld open of gesloten vragen stellen en ervoor kiezen om confronterende of uitnodigende vragen te stellen. Daarnaast is de sfeer die door de medewerker wordt geschapen van belang voor de informatieverzameling. Het is voor asielzoekers, die vaak traumatische gebeurtenissen hebben meegemaakt, niet altijd eenvoudig om over bepaalde zaken te praten, terwijl dat vaak wel nodig is om de asielaanvraag te onderbouwen.2 De houding van de hoormedewerker kan erop van invloed zijn of de asielzoeker zich veilig genoeg voelt om over de traumatische gebeurtenissen te vertellen.

Welke houding en vraagstelling een hoormedewerker hanteert hangt mede af van zijn taakopvatting. Daarnaast zijn ook de kennis over en ervaring van de hoormedewerkers met het voeren van gesprekken met asielzoekers van invloed. Dat geldt ook voor zijn kennis van het juridisch kader waarbinnen de hoormedewerker het gehoor afneemt en zijn karakter in het algemeen. In de volgende paragraaf ga ik in op de verschillende taakopvattingen die hoormedewerkers noemen.