2.8.1 De wijzigingen aan de WW met de Wwz

Onderzoek uit 2013 naar de maximale WW-uitkeringsduur in maanden in verschillende landen.3

De maximale WW-duur voor een 30-jarige bevindt zich in de middenmoot. Bedenk dat deze leeftijdscategorie vaker een flexibele baan heeft dan de oudere generaties, waardoor de kans groter is dat deze werknemers niet aan de referte-eis voldoen enerzijds en ze vaker een beroep moeten doen op een WW-uitkering anderzijds.

Door het beperken van de WW-duur zou de WW activerender worden en de uitkeringsduur zou meer aansluiten bij wat internationaal gangbaar is. Daarnaast zou door de verkorting een bijdrage geleverd worden aan het op orde brengen van de overheidsfinanciën, omdat er structureel sprake was van een aanzienlijke besparing op de uitkeringslasten.4

Het kabinet vond een maximale duur van twee jaar voldoende als overbruggingsperiode naar een andere baan, aangezien veel werknemers slechts voor een korte periode beroep doen op een WW-uitkering en het merendeel van de werklozen relatief snel uitstroomt naar arbeid. De wijzigingen in de WW-duur zouden dus voor uitkeringsgerechtigden die een korte tijd gebruik maken van de WW slechts beperkt effect hebben. Het kabinet noemde onderzoek van het CBS waaruit blijkt dat 61 procent van de WW-gerechtigden in 2009 binnen 12 maanden weer een baan vond. In 2010 was dat 63 procent van de instromers. Het kabinet verwachtte in de toekomst een hoger percentage door de afspraken uit het sociaal akkoord over de geïntensiveerde inzet op van-werk-naar-werk-trajecten en het vergroten van de activerende werking van de WW.5

De langdurige, vaak vooral oudere, werklozen zouden wel nadeel ondervinden van een verkorting. Het kabinet vond voor de wijziging in 2006 naar 38 maanden dat een kortere duur van de WW een werkhervattingsprikkel was voor oudere werknemers.6 Dat argument is in de memorie van toelichting van de Wwz niet herhaald. Sterker nog, het kabinet merkt op dat de situatie van oudere werklozen niet rooskleurig is. Van de werklozen van 60 jaar of ouder in de WW heeft gemiddeld genomen meer dan 80 procent na 12 maanden nog geen baan gevonden.7 Dit nadeel van de verkorting werd met de Wwz bij de sociale partners neergelegd die in zogenaamde van werk-naar-werk-begeleidingstrajecten moesten investeren en investeringen tijdens de loopbaan in scholing en mobiliteit moesten doen.8 Het is mijns inziens de vraag of dergelijke investeringen in de oudere werknemers daadwerkelijk tot een minder (lang) beroep op de WW gaan leiden, omdat het probleem zich vaak bij de vraag van werkgevers naar oudere werknemers voordoet. Werkgevers nemen (ondanks loonkostenvoordelen) niet graag oudere werknemers aan. Uit onderzoek is gebleken dat een van de grootste belemmeringen bij de re-integratie van ouderen op de arbeidsmarkt heeft te maken met vooroordelen van werkgevers ten aanzien van oudere werknemers: zij zouden (relatief) duur, vaak ziek, inflexibel, en improductief zijn.9 Het solliciteer- en zoekgedrag van werkzoekenden speelt weliswaar een belangrijke rol bij het vinden van werk, maar de leeftijdsdiscriminatie bij werkgevers maakt dat de sollicitatiekansen voor oudere werklozen klein zijn. Werkgevers nemen ouderen ondanks de inspanningen die ze leveren minder vaak aan dan jongeren. Hierin kunnen alleen werkgevers zelf verandering brengen.10 Het ‘polijsten’ van het aanbod aan oudere werknemers heeft daarom voor het overgrote deel van de langdurige oudere werklozen weinig zin.11 Het kabinet onderkent ook in de memorie van toelichting bij de verkorting in 2014 dat de kans op het vinden van nieuw werk met name onder ouderen sterk afneemt na de eerste werkloosheidsmaanden. Er is een groep ouderen die de weg naar de arbeidsmarkt niet meer kan terugvinden doordat er bijvoorbeeld in het verleden niet genoeg is geïnvesteerd in duurzame inzetbaarheid door de werkgever of door de werknemer zelf, aldus het kabinet in de memorie van toelichting.12 Voor deze groep heeft het kabinet flankerende maatregelen13 getroffen om de gevolgen van de verkorting te verzachten, onder meer de uitkeringen uit de IOW14 en de IOAW15 die volgen na de WW-uitkering. De IOW biedt oudere werkloze werknemers na hun WW-uitkering een inkomenswaarborg op het niveau van het sociaal minimum zonder vermogens- of partnertoets. Die uitkering is verlengd tot 2020.16 Die financiële maatregelen zijn mijns inziens niet voldoende ter compensatie van de slechtere positie van de oudere werklozen in de WW. De IOW/IOAW zijn immers uitkeringen op minimumniveau en de WW is loongerelateerd. Fluit noemt de IOW dan ook flankerend beleid dat dient als een doekje voor het bloeden vanwege de beperking van de inkomensbescherming van de WW door de activerende maatregelen.17