8.12 Vereniging ter Behartiging van Onderwijs in Staatswetenschappen 1935

Bij de opening van de jaarvergadering van het Voorlopig Comité op 26 april 1935 wijst voorzitter Mouw op de facultatieve positie van staatswetenschap (pen) op de mms ‘met alle gevolgen vandien’ en voorts op ‘de gevaren die het onderwijs in onze vakken bedreigen en nog niet zijn geweken’.1 Hij acht ‘waakzaamheid geboden en een duurzaam karakter van een lerarencontact in een geschikte organisatievorm noodzakelijk’. Ter vergadering liggen een definitieve vorm voor van het Voorlopig Comité, de oprichting van een orgaan en de te voeren acties.2 Verder kan de V.O.S. zich ‘niet met het leerplan mms verenigen, nu onder de verplichte vakken de staatswetenschappen ontbreken’.3 Ze verzoekt de minister in deze leemte te voorzien, want ‘voor zowel staatsinrichting als staathuishoudkunde is één lesuur wel het minste. Het zijn de maatschappelijke vakken die door hun aard tot het verplichte vhmo-leerplan behoren: Ze vormen immers […] staatsonderdanen tot burger’.4

Voor de organisatie dienen zich twee modaliteiten aan: (a) de ontbinding van het Voorlopig Comité en de sectievorming in de grote lerarenorganisaties5 en (b) de omzetting van het Voorlopig Comité in een vereniging voor staatswetenschappen. Inmiddels is er contact geweest met de AVMO (alg.), CHMO (P.C.) en St. Bonaventura (R.K.). De CHMO kiest voor één vereniging en St. Bonaventura voor een sectie staatswetenschappen.6 De vergadering van het Voorlopig Comité besluit, na ampele overweging7, tot de oprichting van de Vereeniging tot behartiging van het Onderwijs in de Staatswetenschappen (V.O.S.).8 Het bestuur van het Comité is verkozen tot eerste V.O.S.-bestuur. Een statutencommissie is aanstonds ingesteld.9 Het omzetten van het Comité vindt zijn aanleiding in het begin 1935 verschenen uniform mms-curriculum met staatswetenschap als keuzevak.10 Staatsinrichting blijft bij geschiedenis en maatschappijleer11 is facultatief.12

De V.O.S. heeft tot doel het bevorderen en behartigen van het onderwijs in staatwetenschappen, recht en sociologie/maatschappijleer.13 Ze ziet gerede aanleiding binnenkort voorstellen van de wetgever tot combinatie van staatsinrichting en geschiedenis op de hbs te zien verschijnen. De leden moeten in augustus 1934 in een ALV de koers bepalen en een studiecommissie staatswetenschappen instellen.14 De oproep luidt (verkort):

Na het verschijnen als nulnummer van V.O.S.-Mededelingen volgen tientallen jaargangen vanaf 1941 met een onderbreking van 1943 tot 1948. Het V.O.S.verenigingswerk duurt tot de ‘bevochten’ fusie met de Voha in 197017; het jaar, waarin de vakken staatsinrichting, recht en staathuishoudkunde en de statistiek op hun laatste benen lopen tot de hbs-bezemexamens in december 1973. Naast de V.O.S. is in 1935 de Vereeniging ter behartiging van de belangen van het Onderwijs in de Handelswetenschappen (Voha) opgericht. Hierdoor krijgt het vak recht een beduidende belangenbehartiger erbij.18