III.3.1 Geldend recht – uitleg in het algemeen

Wie uitleg zegt, zegt Haviltex. Blijkens het overbekende arrest komt het bij de uitleg van een contractsbeding niet slechts aan op haar zuiver taalkundige bewoordingen, maar komt ook betekenis toe aan ‘de zin die partijen over en weer redelijkerwijs aan het beding mochten toekennen en hetgeen zij te dien aanzien redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten’.1 De uitleg van een overeenkomst strekt ertoe de gemeenschappelijke bedoeling van partijen te achterhalen.2 De Haviltex-maatstaf is dan ook vooreerst subjectief.

Tegenover de Haviltex-maatstaf staat de objectieve cao-norm. Volgens de Hoge Raad zijn ‘voor de uitleg van de bepalingen van een cao, de bewoordingen daarvan, gelezen in het licht van de gehele tekst van die overeenkomst, in beginsel van doorslaggevende betekenis’.3 Hier prevaleren derhalve de taalkundige bewoordingen, al neemt dat niet weg dat elders in de cao gebruikte formuleringen, de aannemelijkheid van de rechtsgevolgen van de verschillende interpretaties, de redelijkheid van de uitkomst alsmede voor derden kenbare gegevens evengoed een rol spelen.4 Inmiddels geldt de cao-norm ook voor sommige andere geschriften die de rechtspositie van derden beïnvloeden, zoals verzekeringspolissen, overdrachtsakten en standaardovereenkomsten.5 De Haviltex-maatstaf en de cao- norm lopen vloeiend in elkaar over, zo leert de Hoge Raad in DSM/Fox.6 Tussenin ligt de ‘objectieve Haviltex-maatstaf’.7