5.4.2 X/Winterswijk

In een na Overzee/Zoeterwoude gewezen fraai arrest van het Hof Arnhem-Leeuwarden is het niet-nakomen van een toezegging omtrent het nemen van een appellabel besluit door de civiele rechter als onrechtmatig aangemerkt.1 Aan een burger was door de gemeente Winterswijk medegedeeld dat hij met inachtneming van gemeentelijke voorwaarden op een stuk grond een woning kon bouwen. In vertrouwen daarop kocht hij de grond. Zijn eerste aanvraag voor een bouwvergunning werd afgewezen omdat onvoldoende rekening was gehouden met de door de gemeenteraad gestelde voorwaarden. Vervolgens heeft overleg plaatsgevonden tussen de burger en de gemeente, waarbij de gemeente heeft toegezegd dat zij een bouwvergunning zou verstrekken voor het oprichten van een woning indien aan de nadere voorwaarden werd voldaan. Dit was vastgelegd in een brief van het college van B&W. In vertrouwen op die toezegging kocht de burger een stuk grond bij en diende hij opnieuw een bouwaanvraag in.

Uiteindelijk is echter geen bouwvergunning verleend omdat de provincie Gelderland weigerde daaraan mee te werken. Op de vereiste medewerking van de provincie had het college de burger niet of onvoldoende gewezen. Die laatste vordert schadevergoeding als gevolg van de niet-nakoming van de toezegging. De gemeente beroept zich op de formele rechtskracht van het weigeringsbesluit omdat de toezegging zou zijn aan te merken als onzelfstandige voorbereidingshandeling van dat besluit. Tevens wijst zij op de rechtbank- en Afdelingsuitspraak in de bestuursrech-telijke procedure waarin de weigering van de aanvraag voor de bouwvergunning overeind is gebleven. Daaruit volgt volgens de gemeente dat het besluit geen strijd oplevert met de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en dat evenmin sprake kan zijn van een onrechtmatige handeling in de vorm van niet-nakoming van een toezegging.2

Het hof constateert dat de niet-nakoming van de toezegging ten grondslag ligt aan de vordering, en niet de (rechtmatige) weigeringsbeslissingen. Het hof geeft vervolgens aan eiser de bewijsopdracht aan te tonen dat de gemeente zonder voorbehoud een toezegging heeft gedaan:

Bij een dergelijke voorbehoudloze (resultaatgerichte) toezegging, kan de benadeelde de niet-nakoming van de toezegging onafhankelijk van de rechtmatigheid van de beschikking aan de orde stellen omdat het niet honoreren van een onvoorwaardelijke toezegging naar civiele maatstaven onrechtmatig is.4 Dat de niet-nakoming van de toezegging niet heeft geleid tot een vernietigd besluit, doet daaraan niet af.5 Hier komt het verschil tussen bestuursrechtelijke binding en civielrechtelijke aansprakelijkheid scherp naar voren: hoewel het college van B&W niet in bestuursrechtelijke zin een bindende toezegging kan doen dat een bouwvergunning wordt verstrekt indien daarvoor medewerking van andere bestuursorganen is vereist, betekent dat niet dat het aan de civielrechtelijke gevolgen van een dergelijke toezegging ontkomt:

In geval van een voorbehoudloze toezegging waarop een burger gerechtvaardigd heeft mogen vertrouwen, is de overheid schadeplichtig voor zover door het niet nakomen van die toezegging schade is geleden. Dat de uitlatingen bestuursrechtelijk niet waar te maken zijn, doet daaraan niet af.