4.6.9 Sandra Puffer-arrest

Sandra Puffer heeft tussen november 2002 en juni 2004 een huis met zwembad laten bouwen. Een deel van het huis (ongeveer 11%) zal zij als kantoor belast gaan verhuren. Puffer neemt het gehele huis in haar bedrijfsvermogen op en zij verzoekt om aftrek van de volledige voorbelasting die haar voor de bouw in rekening is gebracht. De Oostenrijkse Belastingdienst weigert de aftrek voor de aanleg van het zwembad en staat voor het overige slechts aftrek toe voor de 11% dat het gebouw voor bedrijfsdoeleinden wordt gebruikt. De Oostenrijkse rechter stelt prejudiciële vragen. Hij wil weten of een ondernemer die volledige en onmiddellijke aftrek geniet van de btw op een gemengd gebruikt goed niet een ongerechtvaardigd voordeel geniet ten opzichte van een normale consument of een ondernemer die zijn woning niet gedeeltelijk (zelfs maar minimaal) bedrijfsmatig gebruikt. Verder wil hij weten of het verlenen van een onmiddellijk recht op aftrek aan belaste ondernemers die het investeringsgoed mede voor privédoeleinden gebruiken kan worden gezien als verboden staatssteun ten nadele van ondernemers die vrijgestelde handelingen verrichten. Ten slotte wil hij weten of de Oostenrijkse aftrekbeperking(en) voor gemengd gebruikte woningen in strijd is met art. 17, lid 6, Zesde richtlijn.

Het Hof van Justitie EU beantwoordt de eerste twee vragen ontkennend. De art. 17, lid 2, letter a, en art. 6, lid 2, letter a, Zesde richtlijn zijn niet in strijd met het algemeen gemeenschapsrechtelijk gelijkheidsbeginsel voor zover deze bepalingen, via de regeling van het recht op volledige en onmiddellijke aftrek van de voorbelasting over de bouw van een onroerend goed voor gemengd gebruik en de latere gespreide heffing van belasting over de toegevoegde waarde over het privégebruik van dit onroerend goed, belastingplichtigen een cashflowvoordeel kunnen verschaffen in vergelijking met niet-belastingplichtigen en belastingplichtigen die hun onroerend goed uitsluitend als privéwoning gebruiken. Ook is er geen sprake van het verlenen van verboden staatssteun. Op de derde vraag antwoordt het Hof van Justitie EU dat de Oostenrijkse regeling zich niet verdraagt met de standstill-bepaling in art. 17, lid 6, Zesde richtlijn.

Het Sandra Puffer-arrest lijkt geen belangrijk en opzienbarend arrest, als men zich beperkt tot de beantwoording van de door de Oostenrijkse rechter gestelde vragen. Daarmee wordt het arrest echter tekort gedaan, want in zijn overwegingen werpt het Hof van Justitie EU licht op de kwestie van de verhouding tussen enerzijds het recht op aftrek en anderzijds de fictieve heffingen: doet de fictieve heffing een aftrekrecht ontstaan of doet de fictieve heffing geen aftrekrecht ontstaan is zij slechts een correctie achteraf op een eerder, op andere gronden ontstaan aftrekrecht? Het hof overweegt:

Op basis van deze overwegingen, in samenhang met de beslissing in het VNLTOarrest, is mijn conclusie dat een ondernemer om zijn aftrekrecht te bepalen bij de aanschaf van een investeringsgoed de volgende stappen moet zetten:

Als het niet gaat om de aanschaf van een investeringsgoed maar van een niet-investeringsgoed, valt alleen stap 1 weg: voor het overige moeten dezelfde stappen doorlopen worden.

Deze conclusie kan ook als volgt kort samengevat worden: aftrek is alleen mogelijk voor zover de goederen zijn opgenomen in een bedrijfsvermogen van een belast presterende ondernemer.