10.3.3 Keuzelegaat

111. Een vergelijkbaar probleem doet zich voor, als een erflater een zogenoemd keuzelegaat heeft gemaakt. De legataris kan daarbij zelf de goederen uitkiezen die hij gelegateerd wenst te hebben.1 Stel dat de legataris een beperkt recht gelegateerd wenst hebben dat (in beginsel) bij het overlijden door vermenging teniet is gegaan. Bijvoorbeeld een recht van opstal van de erflater op een onroerende zaak van de erfgenaam. Brengt die keuze mee dat het beperkte recht met terugwerkende kracht niet door vermenging teniet is gegaan?

Ik zou menen dat die vraag bevestigend beantwoord moet worden. Aangezien keuzelegaten toegestaan zijn, behoort de werking van art. 4:50 lid 3 BW niet aan dit type legaat te worden ontzegd. Wel dienen degenen die rechten hebben verkregen in de periode tussen het overlijden en het uitbrengen van de keuze, te worden beschermd. Hun rechten worden geëerbiedigd. Heeft de erfgenaam een goed overgedragen, waarop een beperkt recht rustte dat door de erfopvolging door vermenging teniet is gegaan, dan behoudt de verkrijger ook na het uitbrengen van de keuze een onbezwaard recht. Heeft de erfgenaam zo’n goed bezwaard met een ander beperkt recht, dan heeft het aanvankelijk tenietgegane beperkte recht, een lagere rang dan het na overlijden gevestigde beperkte recht. Deze uitkomst is vergelijkbaar met wat geldt als een legaat wordt verworpen of als vermogensafscheiding met terugwerkende kracht intreedt (zie §10.3.2 en 5.2).