3.4.3.6 De meeste geschikte waarderingsmethode voor de fiscale openingsbalans

Uit de vorige paragrafen blijkt dat de wetgever en de rechtsprekende macht weinig concrete handvatten hebben gegeven voor de waardering van vermogensbestanddelen op de fiscale openingsbalans. In de literatuur wordt daarom aangesloten bij de volgende door S.A. Stevens geformuleerde uitgangspunten:

Mijns inziens kan inderdaad bij deze richtlijnen worden aangesloten, waarbij het eerste uitgangspunt – de totaalwinst moet op de juiste wijze worden bepaald – veruit het belangrijkste is. Bij de waardering van vermogensbestanddelen op de fiscale openingsbalans staat dit uitgangspunt immers voorop. Ten aanzien van het tweede uitgangspunt, geldt mijns inziens echter dat niet zonder meer van de dcf-methode moet worden uitgegaan. Er is immers sprake van een prospectieve berekening en hierdoor kunnen voordelen die toerekenbaar zijn aan de bedrijfsuitoefening in de belaste periode aan de onbelaste periode worden toegerekend. Ook voor incourante vermogensbestanddelen kan niet altijd worden aangesloten bij de dcf-methode. Om te kijken welke waarderingsmethode voor incourante vermogensbestanddelen het meest geschikt is, zal moeten worden beoordeeld waarom er geen afzetmarkt is. Als dit het geval is, omdat er een marktmutatie heeft plaatsgevonden, dan is het terecht om dit verlies toe te rekenen aan de periode waarin de marktmutatie is ontstaan en de dcf-methode hiervoor te gebruiken. Voor vermogensbestanddelen waar geen afzetmarkt voor is, omdat ze dusdanig specifiek zijn dat het vermogensbestanddeel alleen geschikt is voor de belastingplichtige, kan mijns inziens niet worden uitgegaan van de indirecte opbrengstwaarde, maar is de actuele kostprijs, waarbij rekening is gehouden met de veroudering, een betere waarderingsmethode. Hierbij kan worden gedacht aan een investering van een maatschappelijke onderneming.

Door toepassing van de uitgangspunten 3 en 4 wordt bij de waardering op de fiscale openingsbalans alleen rekening gehouden met gebruiksmogelijkheden die voor de onderneming een realiteitswaarde hebben. Hierdoor kan bijvoorbeeld geen rekening worden gehouden met de waarde op een illegale markt.

Gezien het doel van de fiscale openingsbalans dient bij courante goederen te worden gekeken naar de directe opbrengstwaarde. Bij deze goederen kan de vermogensmutatie die toerekenbaar is aan de onbelaste c.q. belaste periode worden vastgesteld en is realisatie van dat voordeel mogelijk. Als er een relatief korte periode zit tussen het moment van uiteindelijke verkoop en de waardering op de fiscale openingsbalans, dan is de uiteindelijke verkoopprijs een belangrijke indicator voor de waarde. Dit wordt ondervangen door uitgangspunt 5. Tot slot ondervangen uitgangspunt 6 en 7 dat het systeem onnodig complex wordt. Gezien het grote belang van de fiscale openingsbalans, is het mijns inziens echter wel legitiem dat de waardering ook nog wordt getoetst aan het concrete doel van de sfeerovergang (het op een juiste wijze bepalen van de totaalwinst).