9.2.3 Kenmerken en motieven van crowdworkers

Online platformwerk heeft onmiskenbaar een drempelverlagend effect voor het verschaffen van werk aan groepen die in de traditionele ‘offline’ arbeidsmarkt doorgaans meer moeite hebben met het vinden van werk.1 Dit kan in het bijzonder kansen bieden voor laagopgeleide werklozen die veelal zijn aangewezen op de informele sector in ontwikkelingslanden. Digitale platformarbeid zou voor hen duurzame werkgelegenheid bevorderen.2 Sympathiek zijn ook initiatieven om vluchtelingen te helpen aan crowdwork. Zo gebruikt het Britse bedrijf Chatterbox zijn platform om telewerkers in Syrische vluchtelingenkampen te verbinden met gebruikers in vele andere landen die betalen om Arabisch te leren. En in het verleden hebben buitenlandse bedrijven crowdworkplatforms gebruikt om Keniaanse burgers die in vluchtelingenkampen wonen, in te schakelen voor uiteenlopende taken als computerprogrammering en klantenondersteuning.3 Tegelijkertijd blijkt uit het ILO-rapport van 2018 dat een grote meerderheid van de crowdworkers die online microtaken verrichten, niet laagopgeleid en tevens vaak niet werkloos zijn. De crowdworkers komen grotendeels uit stedelijke gebieden en zijn veelal goed geschoold; slechts 18% heeft alleen een basisschooldiploma of minder, terwijl 37% een bachelordiploma en 20% zelfs een hoger diploma heeft behaald, voornamelijk in exacte wetenschappen.4 De crowdworkers zijn verder van alle leeftijden en de gemiddelde leeftijd is 33,2 jaar. Slechts één op de drie personen is vrouwelijk en in lagelonenlanden is dit zelfs één op de vijf.5

Als de twee belangrijkste redenen om voor crowdwork te kiezen, worden genoemd het aanvullen van loon uit ander betaald werk en de voorkeur om (vanuit) (t)huis te werken en de daarbij geboden vrijheid om zelf te kunnen bepalen wanneer er gewerkt wordt.6 Daarnaast geeft 13% van de vrouwelijke deelnemers aan het onderzoek aan dat zij alleen vanuit huis kunnen werken in verband met zorgtaken, tegenover slechts 5% van de mannen. Veel van de vrouwelijke deelnemers zeggen met name in de avonduren of ’s nachts te werken. Verder geeft 10% van de deelnemers aan wegens medische oorzaken geen ander werk te kunnen doen. Meer dan de helft van de onderzochte personen door wie het hoofdinkomen via crowdwork wordt verdiend – en dit is ongeveer een derde van alle personen – werkte vroeger als werknemer.7 De werkzaamheden bestaan uit afgebakende taken zoals het invullen van vragenlijsten, (online) meedoen met experimenten, data verzamelen, het raadplegen, duiden of verwijderen van ongewenste ‘content’ op webpagina’s,8 data verzamelen en tekst verwerken. De meeste van deze microtaken zijn erg eenvoudig en bestaan uit repetitieve handelingen. Ze corresponderen niet met het opleidingsniveau van de werkenden. De ILO wijst dan ook op de mogelijke relatie van een toename van crowdwork, in het bijzonder ‘microtask work’, en een toename van overgekwalificeerde werkenden. Dit zou haaks staan op onderwijs- en ontwikkelingsbeleid in lagelonenlanden, dat gericht is op het bevorderen van het aandeel technisch hoog gekwalificeerde werkenden in de beroepsbevolking.9