11.2.1 Contractsvrijheid versus onderhandelingsdwang

Zoals aangegeven is de vrijheid om onderhandelingen eenzijdig af te breken, niet ongelimiteerd. Niet in het Nederlandse recht (al zijn de beperkingen hier in een aantal opzichten verder reikend dan in de ons omringende jurisdicties) maar ook niet in de meeste buitenlandse jurisdicties en in elk geval niet in het in hfdst. 1 besproken Engelse, Duitse en Amerikaanse recht. Hoewel in deze rechtstelsels ontegenzeggelijk de "théorie aléatoire des négotiations" tot uitgangspunt wordt genomen, kennen ook deze rechtstelsels beperkingen op het beginsel van de contractsvrijheid in die zin dat het afbreken van onderhandelingen in de precontractuele fase onder bepaalde omstandigheden niet gelegitimeerd wordt geacht en kan leiden tot bepaalde juridische sancties, zij het dat de juridische grondslag voor die sancties en de reikwijdte daarvan nogal van elkaar verschilt. Dit hangt in belangrijke mate samen met een aantal inhoudelijke verschillen tussen de besproken rechtstelsels. Binnen deze verschillen worden echter ook in deze rechtstelsels passende oplossingen gevonden voor situaties waarin de belangen van de teleurgestelde onderhandelingspartner een inbreuk op het beginsel van de contractsvrijheid rechtens geacht moeten worden te kunnen rechtvaardigen. Echter, zoals aangegeven: geen van de hier besproken rechtstelsels gaat zover als het Nederlandse recht voor wat betreft het aannemen van beperkingen op de vrijheid om onderhandelingen af te breken en, vooral, voor wat betreft de mogelijke juridische consequenties daarvan die zich naar Nederlands recht ook uitstrekken tot de mogelijkheid van een vordering tot dooronderhandelen en onder omstandigheden zelfs tot een vordering tot vergoeding van het positieve contractsbelang.