V.7.4 Toegevoegde waarde

Non-existentie heeft geen andere rechtsgevolgen dan nietigheid en heeft daarom geen toegevoegde waarde. Dit argument brengt sommige vermogensrechtelijke schrijvers ertoe non-existentie te verwerpen.1 Mij kan het evenwel niet overtuigen. De wet verbindt aan de nietigheid van een rechtshandeling bepaalde consequenties. Zo regelt art. 3:58 BW dat bekrachtiging van een nietige rechtshandeling mogelijk is. Maar als de essentialia van een rechtshandeling missen en er dus geen rechtshandeling ís, dan geldt deze wettelijke regel niet. Voor wie de logica van non-existentie volgt, zijn de gevolgen van non-existentie dus wel degelijk anders dan die van nietigheid. Als er niets is, dan is bekrachtiging uitgesloten,2 is van partiële geldigheid geen sprake en kan conversie niet. Bovendien kan de rechter de rechtsgevolgen van non-existentie niet mitigeren. Al deze voorzieningen – opgenomen voor alle rechtshandelingen in Boek 3 BW, maar deels ook specifiek voor het huwelijk, de fusie, de splitsing en het besluit – gelden voor de non-existente rechtshandeling niet, omdat die handeling geen enkel juridisch bestaan heeft.3 Nietigheid en non-existentie geven dan toch verschillende uitkomsten.4 Toegevoegde waarde heeft non-existentie temeer waar, zoals bij het huwelijk, de fusie en de splitsing, een gebrek anders tot vernietigbaarheid zou hebben geleid of de geldigheid van de rechtshandeling niet zou aantasten.5 Al met al voegt non-existentie mijns inziens zeker iets toe.