4.4.4 Criterium (ii): gepubliceerd en aldus ter kennis van het publiek gekomen

Het tweede criterium is dat de burger zich enkel kan beroepen op beleid dat behoorlijk bekend is gemaakt en aldus ter kennis van het publiek is gekomen. Dat betekent volgens de Hoge Raad dat het moet gaan om beleidsregels die zijn gepubliceerd in het Staatsblad, of een ander publicatieblad van de overheid, of een andere wijze van bekendmaking met medeweten of goedvinden van de overheid waarmee is verzekerd dat de regels voor betrokkenen kenbaar en toegankelijk zijn.1

De jurisprudentie laat zien dat het bij andere vormen van bekendmaking kan gaan om bijvoorbeeld publicatie in een Kamerbrief,2 in de toelichting bij het aangiftebiljet,3 bij vermelding van een beleidsregel op de website van de Belastingdienst4 of via een WOB-verzoek gepubliceerde beleidsregels.5 In dergelijke gevallen is dus voldaan aan het bekendmakingsvereiste.

Volgens de Hoge Raad mag een burger zich ook op beleid beroepen dat niet met medewerking of goedvinden van de Belastingdienst is gepubliceerd, maar daarvoor is wel vereist dat het beleid is bestemd om ook buiten de Belastingdienst bekendheid te krijgen.6 Deze lijn uit de jaren 80 – recenter herhaald – brengt mee dat de Belastingdienst op grond van het vertrouwensbeginsel niet snel wordt gebonden aan intern beleid.7 Overigens is op die lijn kritisch gereageerd in de literatuur: beleid zou steeds gepubliceerd moeten worden.8 Bovendien merk ik op dat als het beleid alsnog is gepubliceerd – zoals na een WOB-verzoek – deze drempel niet meer relevant is.