8.2.2 Vissen naar stukken

Zoals uit par. 7.1 blijkt zijn vele schrijvers van mening dat met de woorden 'rechtmatig belang' onder meer wordt voorkomen dat partijen naar stukken gaan vissen. Ik ben van mening dat dit vissen wordt voorkomen met het bestanddeel 'bepaalde bescheiden', waarbij bepaald betekent 'voldoende nauwkeurig aangewezen'. Een mogelijke oorzaak voor dit verschil in opvatting is dat de schrijvers die stellen dat vissen wordt voorkomen met behulp van de woorden 'rechtmatig belang', zich onvoldoende rekenschap geven van het feit dat de woorden 'bepaalde bescheiden' pas op 1 januari 2002 in de wet zijn opgenomen. Voor die tijd beperkte de tekst van art. 843a Rv zich tot 'onderhandse akte', zodat via een andere weg vissen voorkomen moest worden. Dat niet naar stukken mag worden gevist, is een breed gedragen uitgangspunt, dat ik niet zonder meer onderschrijf. Zo zijn er bepaalde rechtsverhoudingen waar de aard met zich brengt dat ter controle een vrijwel onbeperkte inzage gevorderd moet kunnen worden. Denk hierbij aan rechtsverhoudingen waarin rekening en verantwoording moet worden afgelegd, maar ook een verhouding als franchise. De aard van de verhouding brengt dan met zich dat een partij de verstrekte informatie moet kunnen controleren of zelfs inzage moet kunnen vragen voordat de wederpartij informatie verstrekt. Ook in rechtsverhoudingen waarin een partij een klantdossier aanlegt, moet ter controle op de belangen van de klant de klant ruime inzage kunnen vorderen. Ik zie geen enkele reden waarom een klant van een beleggersinstelling geen inzage in zijn hele dossier zou kunnen vorderen. Met het woord dossier is toch een voldoende nauwkeurig bescheid omschreven of een voldoende bepaald object waarin zich informatie bevindt aangewezen. In het kader van de waarheidsvinding zie ik aan de zijde van bijvoorbeeld de beleggersinstelling geen steekhoudende argumenten tegen een verzoek tot inzage in het complete van de klant opgemaakte dossier ter controle van een en ander. Hetgeen de laatste jaren is geschied bij de effectenleaseproblematiek geeft volgens mij voldoende rechtvaardiging om een dergelijke inzage ter controle eenvoudig te kunnen afdwingen. Hierbij is voor de afweging mede van belang de grote belangen die zeker de minder vermogende particuliere belegger heeft om te weten wat er nu eigenlijk is geschied. Ik ben dan ook van mening dat een vordering tot inzage niet snel mag worden afgewezen omdat er sprake zou zijn van vissen naar inzage. De partij die zich tegen inzage verzet omdat er sprake zou zijn van vissen, mag niet met die enkele stelling volstaan. Hij zal die stelling voldoende concreet moeten onderbouwen en bijvoorbeeld stellen in welke belangen hij wordt geschaad indien de verzochte inzage wordt afgewezen. Een algemene opmerking als bijvoorbeeld dat er wordt geprobeerd om vertrouwelijke bedrijfsinformatie te verkrijgen of om marktgevoelige informatie boven water te krijgen, acht ik niet voldoende.1 Een goede procesorde brengt volgens mij verder mee dat bij een verweer inhoudende dat zich in, bijvoorbeeld, het klantendossier van een beleggingsinstelling vele stukken zitten, degene die dit verweer voert, gehouden is om een inhoudsopgave van het dossier te geven.2