Het besluit van de rechtspersoon (VDHI nr. 162) 2020/X.3.2:X.3.2 Nietigheid buiten de jaarrekeningtitel

Het besluit van de rechtspersoon (VDHI nr. 162) 2020/X.3.2

X.3.2 Nietigheid buiten de jaarrekeningtitel

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Nietig is een besluit dat in strijd is met de wet of de statuten, zo bepaalt art. 2:14 lid 1 BW, ‘tenzij uit de wet iets anders voortvloeit’. Bij het opstellen van de slotfrase heeft de wetgever uitdrukkelijk aan de jaarrekeningprocedure gedacht:

‘[Strijd met de wet] wordt niet altijd met nietigheid gesanctioneerd. (…) [Men] denke aan de voorschriften die een bepaalde rechtsgang voor de vernietiging van besluiten inhouden, zoals de artikelen 999-1001 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering [de jaarrekeningprocedure, KvV] inzake de vernietiging van besluiten tot vaststelling en goedkeuring van een jaarrekening die met de wettelijke voorschriften in strijd is.’1

Hieruit volgt dat schending van de jaarrekeningvoorschriften geen nietig jaarrekeningbesluit oplevert. In zo’n geval kan, aldus de minister, uitsluitend de Onderne mingskamer overgaan tot vernietiging van het besluit in het kader van de jaarrekeningprocedure. Deze stellingname wijst in de richting van exclusiviteit en komt overeen met die van Van Schilfgaarde (§ 2.2).2 Toch is niet zo zeker of zij thans onverkort geldt. Toen de wetgever het bovenstaande opschreef, leidde de toewijzing van een verzoek tot herinrichting van de jaarrekening nog automatisch tot vernietiging van het jaarrekeningbesluit. Zoals in paragraaf 2.1 aangestipt, is dat niet langer het geval. Sinds 2006 kan de Ondernemingskamer vernietigen, maar moet dat niet. Betekent dit nu dat strijd met de jaarrekeningvoorschriften mede tot nietigheid ex art. 2:14 BW kan leiden, anders dan in het verleden van regeringswege bepleit?

Ik denk het niet. Het gaat erom dat de jaarrekeningtitel een eigen sanctieregeling kent in de gevallen waarin zij wordt geschonden, niet in welke mate deze sancties – waaronder de vernietiging van het jaarrekeningbesluit – kunnen worden afgedwongen. Ditzelfde geldt voor de WOR, een andere regeling die blijkens de parlementaire geschiedenis onder de slotzin van art. 2:14 lid 1 BW valt.3 Ook daar geeft art. 26 lid 5 WOR de Ondernemingskamer slechts de discretionaire bevoegdheid om een besluit te doen intrekken. Daarbij komt nog dat de jaarrekeningvoorschriften naar hun aard open en diffuus zijn; het komt er uiteindelijk niet op aan dat de rechtspersoon de gedetailleerde voorschriften uit de jaarrekeningtitel en de IFRS naar de letter naleeft, maar dat de jaarrekening het vereiste inzicht verschaft (art. 2:362 lid 4 tweede volzin BW). Zo’n open norm bestraffen met nietigheid van het jaarrekeningbesluit, met terugwerkende kracht en met werking erga omnes, levert een resultaat op dat zichzelf veroordeelt.

De slotzin van art. 2:14 lid 1 BW laat de nietigheid op andere gronden dan de materiële jaarrekeningvoorschriften onverlet.4 Het jaarrekeningbesluit kan nietig zijn wegens strijd met wettelijke of statutaire voorschriften, zoals – ik noemde het eerder al – het ten onrechte niet-toepassen van de structuurregeling (art. 2:153/263 BW). Overigens bepaalt art. 2:393 lid 7 BW nog dat de jaarrekening niet kan worden vastgesteld indien een accountantsverklaring ontbreekt. Een desondanks genomen jaarrekeningbesluit is nietig.

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.