7.2.4 Voorlopige inhoudsopgave

De hiervoor genoemde opbouw en ontwerpprincipes moeten volgens het kabinet leiden tot een Omgevingswet met daarin de in overzicht 7.1 genoemde voorlopige indeling in hoofdstukken en paragrafen.1

Hoofdstuk 1 Algemene bepalingen bevat definities, de doelstelling van de wet, een algemene zorgplicht en een experimenteerbepaling.

Hoofdstuk 2 De kwaliteit van de leefomgeving bevat de grondslagen voor normen voor de leefomgeving. Deze normen geven primair de beleidsdoeleinden aan die richting gevend zijn voor de bestuursorganen bij de inzet van de bevoegdheden, die deze wet hen toekent en andere beleidsinstrumenten. Rijk en provincies kunnen (en voor een deel: moeten) normen stellen ter waarborging van kernwaarden als veiligheid, gezondheid, kwaliteit van ecosystemen, beschikbaarheid van hulpbronnen en behoud van cultureel erfgoed. Dit hoofdstuk bevat verder een regeling voor de aanwijzing van gebieden en netwerken, voor het beheer van specifieke onderdelen van de leefomgeving en voor verkrijgen van informatie over de leefomgeving (de monitoring) en het verstrekken van de aldus verkregen informatie aan andere overheidsinstanties en aan het publiek.

Hoofdstuk 3 Omgevingsvisies en programma's regelt de beleidsplanning door de overheid. Rijk en provincies moeten, gemeenten mogen elk één omgevingsvisie vaststellen, een integrale langetermijnvisie van een bestuursorgaan over de noodzakelijke en de gewenste ontwikkelingen in zijn bestuursgebied. De visievorming op verschillende terreinen zoals ruimtelijke ontwikkeling, verkeer en vervoer, water, milieu, ruimtelijke aspecten van natuurbeleid, gebruik van natuurlijke hulpbronnen en cultuurhistorie wordt in de omgevingsvisie niet slechts samengevoegd, maar ook met elkaar verbonden.

Het programma omvat concrete maatregelen voor behoud, beheer, gebruik en ontwikkeling van de leefomgeving. Het kan een sectoraal of gebiedsgericht karakter hebben en kan verschillende elementen bevatten.

Hoofdstuk 4betreft Algemene regels voor activiteiten in de leefomgeving. Het merendeel van de activiteiten in de leefomgeving betreft initiatieven van burgers en bedrijven. Het in goede banen leiden van activiteiten gebeurt waar mogelijk met algemene regels. Elke gemeente, waterschap en provincie moet één gebiedsdekkende verordening voor de leefomgeving maken, waarin worden opgenomen alle geldende ruimtelijke regels, locatiegebonden regels en vergunningvereisten.

Hoofdstuk 5bevat regels inzake de omgevingsvergunningen en het projectbesluit. De omgevingsvergunning is een generiek instrument voor de toetsing van bepaalde activiteiten met effecten op de leefomgeving. Het model van de Wabo is hierbij uitgangspunt.2 De toetsing blijft beperkt tot aspecten die betrekking hebben op de activiteiten waarvoor de vergunning is ingesteld. Er is dus in beginsel een sectorale en geen integrale toetsing, teneinde de toetsing van eenvoudige gevallen eenvoudig te houden. Het projectbesluit biedt een uniforme procedure voor gebiedsontwikkelingen en andere fysieke ontwikkelingen die voortvloeien uit de verantwoordelijkheid van een bestuursorgaan of andere publieke taken. Het projectbesluit kent een voorbereidingsprocedure die aansluit bij de adviezen van de Commissie Elverding.

Hoofdstuk 6 Voorbereiding, procedures en rechtsbescherming bevat procedurele bepalingen voor de voorbereiding van plannen, omgevingsverordeningen, projectbesluiten en omgevingsvergunningen. Dit hoofdstuk bevat ook de specifieke bepalingen rond rechtsbescherming.

Hoofdstuk 7 Milieueffectrapportage dient ter implementatie van de m.e.r.-richtlijn3 en de richtlijn strategische milieubeoordeling.4 Beide richtlijnen bepalen in welke gevallen een milieueffectrapportage (m.e.r.) respectievelijk plan-m.e.r. is vereist.

De hoofdstukken 8 tot en met 10zijn gereserveerd voor niet-gebiedsgerichte onderwerpen uit met name de Wet milieubeheer.

Hoofdstuk 11 Gedoogplichten regelt gedoogplichten die noodzakelijk kunnen zijn voor het realiseren van werken van algemeen belang.

Hoofdstuk 12 Calamiteiten, ongewone voorvallen en sanering bundelt de regelingen voor buitengewone omstandigheden zoals die nu voorkomen in diverse wetten. Het betreft bijvoorbeeld bijzondere bevoegdheden in geval van (dreigende) calamiteiten. Daarnaast worden in dit hoofdstuk bijzondere bevoegdheden en verplichtingen rond sanering onderbracht (zoals (water)bodemsanering en wrakkenopruiming).

In hoofdstuk 13 Financiële bepalingen zullen de volgende soorten bepalingen uit bestaande omgevingswetten worden overgenomen en waar mogelijk geïntegreerd: financiële bepalingen met betrekking tot vergunningen, schaderegelingen, heffingen, kostenverhaal, leges en interbestuurlijke financiële regelingen. Op een later moment worden ook andere instrumenten bezien zoals tegemoetkomingen, fondsen, statiegeld, retourpremies en verzekeringen.

Hoofdstuk 14 Bestuursrechtelijke handhaving betekent een verdere integratie in de uitvoering: vergunningverlening, toezicht en handhaving. Het gaat daarbij om een intensivering van de afstemming van werkzaamheden, samenwerking en informatie-uitwisseling tussen overheden, al dan niet in het kader van de regionale uitvoeringsdiensten, en een uniforme borging van de uitvoeringskwaliteit in alle domeinen die onder de wet worden gebracht. De Omgevingswet biedt hiervoor de nodige wettelijke ankers.