4.2.1 Uit te voeren Europese verordeningen

De meeste Europese subsidieregelingen zijn neergelegd in verordeningen die zijn vastgesteld door de Raad en het Europees Parlement op voorstel van de Europese Commissie. Sinds de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon worden op deze wijze vastgestelde verordeningen wetgevingsverordeningen genoemd.1 Andere wetgevingsverordeningen dan de Europese subsidieregelingen zelf zijn echter ook relevant voor de uitvoering van de Europese subsidie-regelgeving. Belangrijkste voorbeelden hiervan zijn het Financieel Reglement waarin allerlei algemene regels voor de verstrekking van Europese subsidies zijn neergelegd, de Verordening nr. 2988/95 die ziet op de bescherming van de financiële belangen en de Verordening nr. 2185/96, de zogenoemde controleverordening.

Ter uitvoering van de zogenoemde wetgevingsverordeningen stelt de Europese Commissie ook verordeningen vast.2 Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon geldt dat het om gedelegeerde of uitvoeringsverordeningen gaat.3 Deze verordeningen behoren tot de categorie niet-wetgevingshandelingen4 en zijn ondergeschikt aan wetgevingsverordeningen.5 De bevoegdheid voor de Commissie tot het vaststellen van een gedelegeerde verordening bestaat indien in een wetgevingsverordening de bevoegdheid aan de Commissie wordt overgedragen om niet-wetgevingsverordeningen van algemene strekking vast te stellen ter aanvulling of wijziging van bepaalde niet-essentiële onderdelen van de wetgevingsverordening.6 De bevoegdheid om uitvoeringsverordeningen vast te stellen is neergelegd in artikel 291 van het VWEU.7 Het gaat hier om verordeningen die nodig zijn om wetgevings- en gedelegeerde verordeningen uit te voeren.8 In beginsel is de uitvoering van wetgevings- en gedelegeerde verordeningen aan de lidstaten,9 maar ingevolge artikel 291, tweede lid, VWEU kunnen aan de Commissie uitvoeringsbevoegdheden worden toegekend voor zover het nodig is dat juridisch bindende handelingen van de Unie volgens eenvormige voorwaarden worden uitgevoerd. Alleen de uitvoeringsverordeningen komen nog tot stand door middel van de comitologieprocedure,10 hoewel de Europese Commissie heeft aangegeven dat zij ook bij de vaststelling van gedelegeerde handelingen voornemens is om systematisch overleg te plegen met de deskundigen van de nationale autoriteiten van de lidstaten die de gedelegeerde handelingen ten uitvoer moeten leggen nadat ze zijn vastgesteld.11 Uit het systeem is af te leiden dat gedelegeerde verordeningen regel en uitvoeringsverordeningen uitzondering zijn.

Voor de Europese verordeningen die van toepassing zijn in de huidige programmaperiode 2007-2013 geldt nog het oude regime, namelijk dat sprake is van verordeningen die door de Raad en het Europees Parlement zijn vastgesteld en verordeningen die door de Commissie zijn vastgesteld. Het onderscheid tussen de gedelegeerde en uitvoeringsverordening bestond in 2006/2007 immers nog niet. Dit betekent dat de in hoofdstuk 2 besproken comitologiepraktijk op de thans geldende verordeningen van de Commissie van toepassing is. Verordeningen van de Commissie worden in dit onderzoek derhalve gewoon Commissieverordeningen genoemd. Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon zijn de verordeningen van de Commissie wel expliciet hiërarchisch ondergeschikt aan de verordeningen die door de Raad en het Europees Parlement zijn vastgesteld. Onder het EG-verdrag bestond deze hiërarchie echter ook á op grond van de jurisprudentie van het Hof van Justitie, zodat een verordening van de Commissie van lagere orde was dan de verordening van de Raad en het Europees Parlement waarop de Commissieverordening was gebaseerd.12 In de voorstellen van de Europese Commissie voor de nieuwe programmaperiode 2014-2020 stelt de Commissie voor om ter uitvoering van de Europese subsidieregelingen gedelegeerde verordeningen vast te stellen.13