9.2.4 Rechtspositie en arbeidsvoorwaarden bij crowdwork

Uit de ILO-studies rijst qua uitdagingen bij crowdwork ten aanzien van de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden, collectief organiseren en onderhandelen, sociale zekerheid en werkzekerheid, hetzelfde algemene beeld op als bij offline uitgevoerd platformwerk,1 al lijkt de ‘onzichtbaarheid’ van crowdwork de problematiek nog iets te verscherpen. Net als platforms die zich richten op kluswerk op locatie, kiezen ook crowdworkplatforms er standaard voor om de werkers als zelfstandige te bestempelen. De – eenzijdig in een ‘terms of service’ verwoorde – arbeidsvoorwaarden moeten geaccepteerd worden voordat de werkzaamheden van start gaan.2 Aangezien de aansturing en supervisie van crowdworkers vrijwel volledig via algoritmes verloopt, bestaat er een grotere kans op oneerlijke behandeling van de werker, bijvoorbeeld door het automatisch afwijzen van taken die net iets anders zijn uitgevoerd dan het algoritme vereist.3 Zo is bij bijna negen op de tien crowdworkers er wel eens werk afgekeurd of betaling achterwege gebleven; slechts 12% van de respondenten vond dit gerechtvaardigd. Het ontbreken van een mechanisme om de crowdworker te informeren over wat er mis was met een afgekeurde taak is een van de grootste problemen die zij ervaren.4 Veel van de ondervraagde crowdworkers zijn dan ook ontevreden over het ontbreken van een mogelijkheid om afwijzingen aan te vechten.5 De platforms hebben daarbij vaak slechts een eenzijdig evaluatiesysteem (‘ratings’); er zijn geen mechanismen voor de crowdworkers om de cliënt of opdrachtgever te evalueren, laat staan het (intermediaire) platform zelf.6 Ondoorzichtige regels en procedures voor het verkrijgen van bepaalde kwalificaties en het voorkomen van afwijzingen, schorsingen en blokkades7 leiden daarnaast tot veel frustraties en stress bij de crowdworkers.8 Het gebrek aan transparantie is demotiverend, terwijl de afwijzing van uitgevoerde werkzaamheden inkomensderving tot gevolg heeft.9 Alhoewel er wel online fora en groepen zijn opgericht voor vragen, advies of ‘empowerment’, is de meerderheid van de crowdworkers hier niet van op de hoogte.10 Daarnaast zijn er zorgen en onzekerheden bij crowdworkers over de vaardigheden die ze opdoen bij het verrichten van online microtaken. Vaak wordt het werk niet als ‘echt werk’ gezien, zijn er twijfels over het opnemen van online platformwerkervaring op een curriculum vitae en biedt crowdwork ook weinig doorgroeimogelijkheden.11

Hoe verhouden genoemde zorgen zich tot de fundamentele internationale arbeidsnormen? In de volgende paragraaf brengen we de aan crowdwork gerelateerde risico’s in kaart vanuit het perspectief van de belangrijkste internationaal erkende arbeidsrechten. Hierbij komen tevens een aantal door de ILO gesuggereerde oplossingsrichtingen of ‘best practices’ aan bod en soms ook initiatieven in Nederland.