4.2.3 Dominantie van het schriftelijk procesdossier

Een ander verschil tussen beide procesmodellen betreft de vorm van de informatieoverdracht en de mate waarin voor de bewijsbeslissing wordt geleund op processen-verbaal neergelegd in het procesdossier. Het procesdossier is een continentaal concept, dat stamt uit de Franse procestraditie. Het woord ‘dossier’ is letterlijk overgenomen uit het Frans, evenals het woord procesverbaal (procès-verbal).1 De dominantie van het dossier in het continentale model hangt nauw samen met de episodische structuur van het proces. In een systeem waar bewijsmateriaal in beginsel niet ter terechtzitting wordt geproduceerd, is schriftelijke verslaglegging van de resultaten van eerder onderzoek van groot belang. De nadruk op schriftelijk materiaal in het continentale model wordt ook wel in verband gebracht met het hiërarchische karakter van de continentale strafrechtpleging. In hiërarchische stelsels worden veel bevoegdheden gedelegeerd aan ondergeschikte ambtenaren, waarop vervolgens van hogerhand toezicht wordt gehouden. Het gaat om een gefaseerd stelsel van uiteenlopende niveaus, waarbij successievelijk steeds ‘machtigere’ of hogere ambtenaren eerder genomen beslissingen beoordelen.2 Door het voortgezette, hiërarchische karakter van de procedure is men zeer afhankelijk van schriftelijke communicatie op de verschillende niveaus. Zonder (schriftelijke) verslaglegging is controle op eerder verrichte onderzoeksactiviteiten en een voortzetting van het onderzoek in zo’n traditie immers nauwelijks mogelijk.3 Het procesdossier vormt een noodzakelijke schakel tussen de verschillende fasen van het strafproces in de continentale procedure.4

Doordat in het Anglo-Amerikaanse model de nadruk veel meer ligt op het onderzoek ter terechtzitting en het realiseren van tegenspraak, bestaat er een grotere afhankelijkheid van ter terechtzitting afgelegde verklaringen. Het procesdossier kent men niet als zodanig. Dat neemt niet weg dat ook in de Anglo-Amerikaanse processystemen voorafgaand aan de terechtzitting door de politie, of in belangrijke zaken door het gerecht,5 verklaringen worden vastgelegd. Echter, deze verklaringen hebben een andere status. Zij kunnen in beginsel slechts bij uitzondering voldoende bewijs bieden in een strafzaak op tegenspraak.6 De jury heeft tijdens het onderzoek ter terechtzitting en de beraadslaging namelijk niet de beschikking over alle verzamelde stukken. Wanneer echter wordt gekeken naar het wijdverbreide gebruik van schuldbekentenissen (guilty pleas), dan zien we dat ook daar recht wordt gedaan op basis van schriftelijke verklaringen opgemaakt door de autoriteiten voorafgaand aan de terechtzitting.7