5 Verantwoording van de taakvervulling door de strafrechter

Met name het strafrecht is voorwerp van politieke en culturele strijd geworden. Burgers wegen de producten van het rechtssysteem steeds meer af tegen het eigen rechtsgevoel. De uitspraken worden niet zonder meer als juist opgevat. In samenhang daarmee beperken politici zich steeds minder tot hun taak van wetgever, maar maken zij ook de rechtstoepassing tot onderwerp van debat. Deze popularisering en politisering van het recht wijzen op een steeds grotere maatschappelijke afhankelijkheid ervan. De samenleving is steeds meer gaan leunen op haar rechtssysteem en dreigt het daarmee te verpletteren. Het staat onder druk van hooggespannen verwachtingen, overvraging en bijbehorende teleurstellingen. Interessant aan deze affaires (Schiedammer parkmoord, Lucia de B) is de richting van de kritiek. Justitie wordt niet geattaqueerd op te laks, te laat of te weinig krachtdadig optreden, maar op het tegendeel daarvan. Genoemde popularisering en politisering gaan in deze zaken de andere kant op: het Openbaar Ministerie wordt verweten te voortvarend op te treden en daarin de zittende rechters te hebben meegesleept. Het vertrouwen in het strafrechtelijk bedrijf kent dus twee kanten. Binnen de politieke arena klinkt meestal de roep om meer en hardere strafrechtelijke interventies. Maar met deze incidenten wordt duidelijk dat vertrouwen in het rechtssysteem ook is gebaseerd op de onafhankelijkheid van de rechter en de rechtsbescherming van de verdachte. Dat is niet louter een zaak voor strafrechtsgeleerden, maar leeft ook onder de bevolking.1