9.2.2 Studies naar crowdwork

Omtrent de feitelijke positie van online crowdworkers publiceerde de ILO in 2018 het onderzoeksrapport ‘Digital labour platforms and the future of work: Towards decent work in the online world’.1 In deze studie zijn de uitkomsten verwerkt van interviews met 3500 werkenden uit 75 verschillende landen die actief zijn op vijf grote ‘microtask platforms’.2 Aan microtasks is behoefte, omdat ‘today’s artificial intelligence can’t function without humans in the loop’. Of het nu gaat om het digitaal leveren van een relevante nieuwsfeed of het uitvoeren van een gecompliceerde pizzabestelling, de algoritmes schieten regelmatig tekort bij het klaren van de klus. In dat kader doen duizenden bedrijven een beroep op mensen om de gaten te vullen die AI (kunstmatige intelligentie) laat vallen. Dit onzichtbare menselijke werk achter de computerschermen wordt wel aangeduid als virtueel lopendebandwerk.3

Zo wordt via het Amerikaanse Amazon Mechanical Turk (AMT) en het Duitse Clickwork ‘digitale stukarbeid’ aangeboden. Het gaat hierbij om kleine simpele administratieve opdrachten.4 AMT noemt dit ‘Human Intelligence Tasks’ (HITs), met een duur van soms slechts een paar minuten. De vele HITs zijn in feite een opsplitsing van grotere projecten of structurele activiteiten. Het uitzetten hiervan als online microtaken, leidt ertoe dat wat anders onderdelen van een fulltime baan hadden kunnen zijn, wordt uitgevoerd door vele handen van een anonieme en vluchtige menigte. Naar analogie van de term ‘crowdfunding’, wordt daarom wel gesproken over ‘crowdwork’.5 Dit is werk dat gedaan kan worden als ‘je een uurtje over hebt’, of in de tien minuten dat ‘je in de bus zit’. Voor de microtaken geldt veelal ook een microvergoeding: afhankelijk van de moeilijkheidsgraad en benodigde tijd liggen de bedragen per taak meestal tussen de € 0,05 en € 5,00.6 Soms vindt betaling zelfs plaats in andere vorm (bijvoorbeeld bitcoins) of worden de taken onderdeel gemaakt van een spel waarmee je punten kunt verdienen (gamification). Het Duitse platform Clickworker heeft in 2021 naar eigen zeggen ‘more than 2.8 million internet-savvy people from all over the world, our so-called Clickworkers’.7 De standaardtarieven die worden geboden voor de eenvoudige microtaken zijn voor westerse begrippen veelal laag, maar kunnen voor werkenden in ontwikkelingslanden aantrekkelijk zijn. De enige voorwaarden om deel te kunnen nemen aan deze online internationale uitwisseling van diensten zijn een goede digitale connectie en Engelse taalvaardigheid.8

Begin 2021 publiceerde de ILO een aanvullend rapport over ‘the role of digital labour platforms in transforming the world of work’, waarbij ook de (eerste) effecten van de COVID-19-crisis op de ontwikkeling van online crowdwork zijn meegewogen. Uit deze laatste studie blijkt dat het aantal crowdworkers dat zich aanbiedt voor internetklussen sinds het begin van de pandemie enorm is toegenomen. De meerderheid van deze crowdworkers komt uit ‘lagelonenlanden’.9 Het aantal crowdworkplatforms is bovendien in de afgelopen tien jaar wereldwijd verdrievoudigd, van 87 bedrijven in 2010 naar 283 in 2020.10 Het gaat daarbij niet alleen om platforms voor microtasks, maar ook om platforms die zich richten op grotere freelance opdrachten. Sommige van deze platforms profileren zich als een ‘global workspace’, een echte arbeidsmarkt zonder grenzen, waarbij sprake is van directe concurrentie op wereldschaal tussen werkenden om de aangeboden online werkzaamheden. Wie op een website als Upwork een ‘call’ plaatst voor het maken van een website, kan kiezen uit offertes die qua prijs uiteenlopen van 1500 USD tot 200 USD, al naar gelang het bod uit Amerika of de Filippijnen komt.11