Einde inhoudsopgave
Aandeelhoudersverantwoordelijkheid (VDHI nr. 129) 2015/9.8.2
9.8.2 Het creëren van de mogelijkheid om besluiten te vernietigen binnen arbitrage
Mr. B. Kemp, datum 21-07-2015
- Datum
21-07-2015
- Auteur
Mr. B. Kemp
- JCDI
JCDI:ADS296538:1
- Vakgebied(en)
Ondernemingsrecht / Corporate governance
Ondernemingsrecht / Rechtspersonenrecht
Voetnoten
Voetnoten
HR 10 november 2006, NJ 2007, 561 m.nt. Snijders. Dit arrest van de Hoge Raad is niet zonder kritiek gebleven. Zie bijvoorbeeld: Blanco Fernández 2010, p. 116-121. De Hoge Raad heeft zijn standpunt later herhaald in onder meer: HR 26 november 2010, NJ 2011, 55 m.nt. Van Schilfgaarde.
Pleiter 2014, p. 24.
De erga omnes-werking ten aanzien van de vernietiging van besluiten van rechtspersonen vloeit voort uit artikel 2:16 lid 1 BW: ‘De onherroepelijke uitspraak die de nietigheid van een besluit van een rechtspersoon vaststelt of die zulk een besluit vernietigt, is voor een ieder, behoudens herroeping of derdenverzet, bindend, indien de rechtspersoon partij in het geding is geweest. Herroeping komt ieder lid of aandeelhouder toe.’
Zie voor de strijd tussen de erga omnes-werking en het inter partes-karakter van arbitrage: Meijer 2011, p. 319 e.v.; Pleiter 2014, p. 26.
R.o. 3.5.
Pleiter 2014, p. 26 e.v.
Zie voor de conclusie dat algemene werking jegens alle betrokkenen binnen arbitrage onder die omstandigheden wel kan worden bereikt eveneens: Meijer 2011, p. 326; Van Schilfgaarde in zijn annotatie in TvA 2008/2 bij HR 10 november 2006, NJ 2007, 561 m.nt. Snijders.
Wel moeten alle betrokken partijen – dus de rechtspersoon en de leden van het orgaan dat het besluit heeft genomen – aan de arbitrage zijn gebonden en in het geding zijn gekomen of worden geroepen (Meijer 2011, p. 327).
Besluiten van de organen van een rechtspersoon kunnen niet middels arbitrage nietig worden verklaard of worden vernietigd.1 De achterliggende reden hiervoor is het feit dat het nietig verklaren of vernietigen van besluiten ingrijpende gevolgen voor de vennootschap heeft en de ‘erga omnes-werking’ van nietigheid en vernietigbaarheid.2 Van erga omnes-werking is sprake wanneer een uitspraak rechtsgevolgen heeft voor meer personen dan de bij de procedure betrokken partijen.3 Arbitrage kan in beginsel uitsluitend de bij de procedure betrokken partijen binden, hetgeen het interpartes- karakter wordt genoemd. De erga omnes-werking van vernietiging en het interpartes- karakter van arbitrage botsen logischerwijs met elkaar,4 waardoor de Hoge Raad aanneemt dat besluiten niet middels arbitrage nietig kunnen worden verklaard of kunnen worden vernietigd.5
Pleiter werpt de vraag op of deze twee uitgangspunten altijd met elkaar botsen.6 Hoewel de erga omnes-werking van nietigverklaring en vernietiging eenieder raakt, is het de vraag of de nietigverklaring en vernietiging van een besluit in de praktijk ook daadwerkelijk altijd een brede groep belanghebbenden treft. Zou er iets in de weg aan moeten staan arbitrage toe te passen, wanneer alle partijen die bij de vernietiging van een besluit betrokken zijn de wens hebben uitgesproken om arbitrage toe te passen?7 Ik zou menen dat het in beginsel mogelijk zou moeten worden gemaakt om in die situatie arbitrage toe te passen.8 Deze opvatting opent de mogelijkheid om indien alle betrokkenen dat wensen arbitrage toe te passen, waardoor in die zin sprake is van een versterking dat de verschillende mogelijkheden tot het aantasten van besluitvorming worden verbreed.