4.3.4.0 Introductie

In de btw zijn het subject van heffing en het object van heffing in belangrijke mate verbonden door het begrip ‘economische activiteit’. Immers, artikel 9 lid 1 Btw-richtlijn bepaalt dat eenieder die zelfstandig een economische activiteit verricht, ongeacht het oogmerk of resultaat van die activiteit, wordt aangemerkt als belastingplichtige voor de btw. Het begrip ‘economische activiteit’ is derhalve een noodzakelijke voorwaarde voor het begrip ‘belastingplichtige’.1 Het begrip ‘economische activiteit’ wordt evenwel eveneens gebruikt voor opzichzelfstaande belastbare handelingen. In dat verband is de economische activiteit een noodzakelijke voorwaarde voor het waarnemen van een object van heffing.

Hierbij dient te worden aangetekend dat de rechtspraak van het Hof van Justitie rondom het begrip ‘economische activiteit’ niet in alle gevallen heeft bijgedragen aan een vastomlijnde definitie en afbakening ervan. De invulling varieert van de ‘algehele bedrijvigheid van een belastingplichtige’,2 tot het aanmerken van een enkele belastbare handeling als een economische activiteit.3 Het is opvallend dat een dergelijk elementair begrip in de btw niet eenduidig wordt gehanteerd in de jurisprudentie van het Hof van Justitie.4

Afhankelijk van de invulling is het Unierechtelijke begrip ‘economische activiteit’ meer gekoppeld aan het object van heffing enerzijds of aan het subject van heffing anderzijds.5 In ieder geval vormt het begrip een verbindende factor tussen subject en object.

Wanneer het gaat om de toepassing van de geruisloze overgang dan schuiven subject van heffing en object van heffing feitelijk over elkaar heen, en zijn niet meer van elkaar te onderscheiden. Immers, in die omstandigheden is het object niet langer een economische activiteit (enkele belastbare handeling) als onderdeel van de algehele economische activiteit (de bedrijvigheid als geheel). De bedrijvigheid als geheel6 is gelijk aan het object van (niet-)heffing. Hetgeen wordt overgedragen dient op zichzelf gezien voldoende te zijn om de overdrager, en na de overdracht, de overnemer tot belastingplichtige in de zin van artikel 9 lid 1 Btw-richtlijn te maken. Beslissend is vervolgens of de persoon van de overnemende ondernemer (het subject) de aldus overgedragen onderneming gaat gebruiken – of hiertoe althans de intentie heeft – voor de exploitatie van een onderneming. Pas dan is sprake van een geruisloze overgang. De conclusie is daarmee dat de status van algemeenheid van goederen het onderscheid tussen subject en object doet vervagen. De overdracht van een algemeenheid van goederen is de overdracht van (een deel van de) belastingplicht. Het subject is het object is het subject. De indeplaatstreding als kernelement van de regeling vloeit voort uit deze samensmelting.