II.6.2.2.4 Intrekking wegens het niet (langer) voldoen aan geschiktheidseisen

Vanuit de intrekking op grond van de Wet Bibob kan een parallel worden getrokken met de intrekking wegens het niet meer voldoen aan bepaalde geschiktheidseisen. Een voorbeeld hiervan kan worden gevonden in de Wet Wapens en Munitie. Op grond van art. 7 lid 2 aanhef en onder b van deze wet kan een wapenverlof worden ingetrokken

In een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak uit 2013 werd een wapenverlof op deze grond ingetrokken, omdat de houder van dat verlof onder meer bij een bezoek van de politie een versufte indruk maakte, er diverse soorten medicijnen werden gevonden, hij verwijzingen had gemaakt naar het schietdrama in Alphen aan de Rijn en zijn psychiater met grove termen had aangeduid. In deze uitspraak lag dus geen overtreding ten grondslag aan de intrekking van het wapenverlof. De Afdeling overweegt dan ook dat de aanleiding voor de intrekking is gelegen in het beschermen van de veiligheid van de samenleving.1 Een ander voorbeeld is te vinden in art. 31 lid 1 aanhef en onder b DHw, op grond waarvan een drankvergunnin kan worden ingetrokken indien de vergunninghouder niet langer voldoet aan (onder meer) de in art. 8 DHw neergelegde geschiktheidseisen, waaronder de eis dat de vergunninghouder niet van ‘slecht levensgedrag’ mag zijn.2 Ook exploitatievergunningen kunnen veelal op deze grond worden ingetrokken.3 De Afdeling bestuursrechtspraak heeft zich in diverse uitspraken uitgelaten over de wijze waarop een dergelijke intrekking moet worden gekwalificeerd. In een uitspraak uit 2005 oordeelde zij dat de intrekking wegens het niet meer voldoen aan de eisen van zedelijk gedrag uitsluitend tot doel heeft de openbare orde te beschermen. De conclusie is daarom dat de intrekking niet kan worden aangemerkt als een bestraffende sanctie.4 Of naar het oordeel van de Afdeling al dan niet sprake is van een herstelsanctie is niet helemaal duidelijk. In de eerste plaats moet worden geconstateerd dat het feit dat iemand van slecht levensgedrag door de Afdeling wordt geplaatst onder gevaar voor de openbare orde.5 Ten aanzien van de intrekking van een exploitatievergunning in verband met slecht levensgedrag overwoog de Afdeling in 2007 dat sprake is van een reparatoire maatregel in het kader van de openbare orde, gericht op het bestrijden van laakbaar gedrag van horecaondernemers.6 De term maatregel suggereert dat de Afdeling van mening is dat in het geheel geen sprake is van een sanctie. Voor het opleggen van een maatregel is immers niet vereist dat een overtreding is begaan door de geadresseerde.7 In latere rechtspraak kwalificeert de Afdeling een dergelijke intrekking echter weer als een reparatoire sanctie in het kader van de openbare orde, gericht op bestrijding van laakbaar gedrag van horecaondernemers.8

Nauw verwant aan de intrekking vanwege het niet meer voldoen aan geschiktheidseisen, is de ongeldigverklaring van het rijbewijs. Ongeldigverklaring van het rijbewijs kan plaatsvinden wanneer het vermoeden bestaat

Een dergelijke ongeldigverklaring wordt door de Afdeling bestuursrechtspraak niet gekwalificeerd als criminal charge in de zin van art. 6 lid 1 EVRM.10 Recent is de ongeldigverklaring van het rijbewijs weer actueel geworden vanwege de invoering van het zogenaamde alcoholslotprogramma.11 Dit programma wordt onder meer opgelegd aan personen die met een aanzienlijk alcoholpromillage achter het stuur worden aangehouden. Het programma duurt (minimaal) 2 jaar, waarbij onder meer een alcoholslot in de personenauto van betrokkene wordt ingebouwd en deze een begeleidingsprogramma moet volgen. Bij het niet voldoen aan bijvoorbeeld de verplichting om de (aanzienlijke!) kosten van het alcoholslotprogramma te betalen, wordt het rijbewijs voor de duur van 5 jaar ongeldig verklaard. Het alcoholslotprogramma werd door de Afdeling bestuursrechtspraak tot voor kort niet aangemerkt als criminal charge.12 Na andersluidende rechtspraak van onder meer het gerechtshof Den Haag,13 heeft de HR zich uitgelaten over het alcoholslotprogramma. De HR kwam tot het oordeel dat vanwege de zwaarte van het alcoholslotprogramma sprake is van een criminal charge.14 Het perspectief van de geadresseerde van het besluit tot oplegging van het alcoholslotprogramma lijkt ook hier mede van belang. De Afdeling bestuursrechtspraak lijkt zich met deze rechtspraak te hebben verenigd.15 Een en ander is mijns inziens een verdedigbare uitkomst. Hoewel ook het alcoholslotprogramma kan worden geplaatst in het kader van het niet langer voldoen aan geschiktheidseisen, is sprake van een dermate fors optreden dat een bestraffend element bezwaarlijk kan worden ontkend.