De intrekking van beschikkingen (SteR nr. 29) 2016/III.11.2.1:III.11.2.1 Artikel 4:46 Awb (lager vaststellen subsidie)

De intrekking van beschikkingen (SteR nr. 29) 2016/III.11.2.1

III.11.2.1 Artikel 4:46 Awb (lager vaststellen subsidie)

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.

Zoals aangegeven in de inleiding van dit hoofdstuk wordt normaliter een beschikking tot subsidieverlening gegeven, waarna het bedrag van de subsidie wordt vastgesteld. Hoofdregel is dat de subsidie wordt vastgesteld overeenkomstig de subsidieverlening.1 Voorwaarde daarvoor is dat de gesubsidieerde activiteit is uitgevoerd conform de subsidieverlening en de (eventueel) daaraan verbonden verplichtingen.2 De Awb biedt daarnaast ook de mogelijkheid om een subsidie lager dan op het bedrag dat in de subsidieverlening is opgenomen, vast te stellen. Lagere vaststelling is op grond van art. 4:46 lid2 Awb in een viertal gevallen mogelijk.3,4 De lagere vaststelling van de subsidie mag echter niet worden gebruikt om de subsidie alsnog te weigeren, terwijl daarvoor ten tijde van de subsidieverlening geen aanleiding voor aanwezig werd geacht.5

Op grond van onderdeel a van art. 4:46 lid 2 Awb kan de subsidie lager worden vastgesteld indien de gesubsidieerde activiteiten niet (geheel) hebben plaatsgevonden. Welke activiteiten verricht moeten worden om voor subsidie in aanmerking te komen, volgt uit de beschikking tot subsidieverlening.6 Vinden de activiteiten niet of niet geheel plaats, dan bestaat ook geen, dan wel een verminderde aanspraak op subsidie.7Onderdeel b geeft de bevoegdheid de subsidie lager vast te stellen indien niet is voldaan aan verplichtingen die aan de subsidieverlening verbonden zijn.8 Deze verplichtingen moeten wel kenbaar zijn voor de subsidieontvanger.9 Op grond van onderdeel c kan de subsidie lager worden vastgesteld, indien deze is verstrekt ten gevolge van onjuiste of onvolledige informatie. Niet vereist is dat de aanvrager wist dan wel behoorde te weten dat de gegevens onjuist of onvolledig waren. Eventuele verwijtbaarheid aan de zijde van de geadresseerde kan wel een rol spelen bij de omvang van de verlaging van de subsidie.10 Tot slot kan de subsidie op grond van onderdeel d lager worden vastgesteld, indien de subsidieverlening anderszins onjuist was en de subsidieontvanger dit wist of behoorde te weten.11 Met andere woorden: er moet sprake zijn van een voor de subsidieontvanger kenbaar onjuiste verleningsbeschikking, welke onjuistheid niet het gevolg is van door hem verstrekte onjuiste of onvolledige gegevens. De memorie van toelichting noemt in dit kader het voorbeeld een typefout waardoor een subsidiebedrag is genoemd dat een factor tien hoger is dan is bedoeld.12,13 Wanneer een wettelijk stelsel gecompliceerder is, en het voor de subsidieontvanger dus moeilijker te achterhalen valt of een hem toegekende subsidie al dan niet juist is, wordt minder snel aangenomen dat sprake is van kennelijke onjuistheid.14

Als eenmaal vaststaat dat de subsidie op een lager bedrag mag worden vastgesteld, moet worden bezien op welk bedrag deze vaststelling dan geschiedt. Daarbij is het evenredigheidsbeginsel van belang, welk beginsel vereist dat de (omvang van de) lagere vaststelling in verhouding moet staan tot de mate waarin niet is gehandeld conform de subsidieverlening dan wel de mate van onjuistheid van de subsidieverlening.15 Het toepassen van de evenredigheidsnorm blijkt niet eenvoudig.

Is de gesubsidieerde activiteit in het geheel niet verricht, dan ligt het voor de hand dat de subsidie op nihil wordt vastgesteld. Wanneer de activiteit slechts gedeeltelijk niet is verricht, is mede van belang in hoeverre het doel waarmee subsidie is verstrekt ook daadwerkelijk is bereikt.16 De memorie van toelichting noemt het voorbeeld van een onderzoek dat maar half is uitgevoerd. Het vaststellen van de subsidie op nihil ligt dan in de rede.17 Bij het niet handelen conform aan de subsidieverlening verbonden verplichtingen ligt een en ander gecompliceerder. Van belang is onder meer het belang van handhaving van de verplichting (bijvoorbeeld een doelmatige uitvoering van de regeling of het tegengaan van misbruik of oneigenlijk gebruik)18 en de ernst van de tekortkoming.19 Wanneer beleid wordt gevoerd inhoudende dat wanneer de afwijking van de gesubsidieerde activiteiten een bepaalde omvang heeft (bijvoorbeeld afwijking met een bepaald percentage van de gesubsidieerde oppervlakte bomen), de subsidie op nihil wordt vastgesteld, lijkt de tendens dat niet snel strijd met het evenredigheidsbeginsel wordt aangenomen.20

Hoewel het evenredigheidsbeginsel dus als maatstaf dient bij het lager vaststellen van de subsidie op grond van art. 4:46 lid 2 Awb, blijkt toepassing van dit beginsel tot wisselende uitkomsten te leiden. De Afdeling bestuursrechtspraak lijkt een minder strenge toets aan te leggen bij beantwoording van de vraag of toepassing van art. 4:46 lid 2 Awb al dan niet evenredig is, dan bijvoorbeeld het CBb. Zo kan het niet voldoen aan een verantwoordingsplicht volgens de Afdeling leiden tot het op nihil vaststellen van de subsidie.21

De jurisprudentie van het CBb laat een wat genuanceerder beeld zien. Het College maakt onderscheid tussen administratieve verplichtingen en zogenaamde hoofdverplichtingen.22 Is een voor de subsidieontvanger geldende verplichting geschonden, maar is deze schending niet zwaarwegend genoeg, dan wordt aangenomen dat geen sprake is van schending van een hoofdverplichting.23 Zo oordeelde het CBb bijvoorbeeld dat de enkele schending van een meldingsplicht niet kon leiden tot het op nihil vaststellen van een subsidie.24 Een ander voorbeeld biedt een uitspraak van het CBb uit 2011. Er was wel gehandeld overeenkomstig het subsidiedoel. Vaststelling van de subsidie op nihil werd in strijd met het evenredigheidsbeginsel geacht. Het CBb bepaalde dat een korting van 10% was toegestaan.25

Deze functie is alleen te gebruiken als je bent ingelogd.