2.2.6 Bestedingensturend en opbrengstgenererend vermogen

De accijnzen worden gelegitimeerd door hun opbrengstgenererende en hun potentieel bestedingensturende ofwel gedragsbeïnvloedende vermogen.1 Daarmee hebben zij niet alleen een budgettaire functie, maar veelal ook niet-fiscale doeleinden. Door het specifieke karakter van de accijnzen worden deze mede gebruikt ter beïnvloeding van de consumptie van bepaalde goederen, in verband met de volksgezondheid, de energiepolitiek, het milieubeleid of de transportpolitiek.2 Aan de keuze voor accijnsheffing of voor een ander fiscaal of niet-fiscaal instrument, gaat vooraf de afweging, of met de toepassing daarvan het gestelde doel met het optimum in gelijkheid en minimale marktaanpassing kan worden gerealiseerd. Zo worden accijnzen ingezet ter beheersing van het verbruik van goederen die als onzedelijk, ongezond en onveilig worden beschouwd, zoals alcoholhoudende dranken en tabaksproducten3, en ter besparing van schaarse grondstoffen tezamen met bevordering van werkgelegenheid. Deze laatste doelstelling worden met de accijnzen van energieproducten en de wateraccijnzen nagestreefd.4 Wanneer de fysieke accijnzen geen gelijke tred houden met de inflatie, gaan zij reëel, dat wil zeggen in kracht achterlopen, omdat de accijnsdruk dan afneemt.5 Deze eigenschap brengt mee, dat het niet aanpassen van de accijnstarieven leidt tot het achterblijven van de opbrengsten bij het tempo van de algemene prijsstijging en het afnemen van het bestedingensturend vermogen evenals de betekenis van de accijnzen in het geheel van het belastingstelsel.6