7.3.2.c De positie van het administratiekantoor en de certificaathouders

De positie van het administratiekantoor in een uitkoopprocedure is in de literatuur en in de rechtspraak enigszins onderbelicht. Welke bevoegdheden heeft het administratiekantoor bijvoorbeeld als gedaagde in de procedure en wat moet het doen bij een veroordeling tot overdracht van de door hem gehouden aandelen?

Uit de rechtspraak blijkt dat een administratiekantoor, dat als gedaagde in een uitkoopprocedure is opgeroepen, in bijna alle gevallen in de procedure verschijnt en zich refereert naar het oordeel van de OK.1 Door te verschijnen en (vooralsnog) geen verweer te voeren, voldoet het administratiekantoor aan zijn fiduciaire taak jegens de certificaathouders, maar loopt zij geen risico om in de kosten van het geding te worden veroordeeld.2 Een voordeel voor de uitkoper is bovendien dat de mogelijkheid van verzet niet meer openstaat, doordat tenminste één gedaagde is verschenen (§ 10.5.1 sub c).

Bij een toewijzend arrest veroordeelt de OK het administratiekantoor om het onbezwaarde recht op de aandelen aan de uitkoper over te dragen. De administratievoorwaarden bevatten gebruikelijk een verbod tot vervreemding van de aandelen.3 Het administratiekantoor kan daarom in beginsel geen uitvoering geven aan het gerechtelijk bevel tot overdracht.4 De uitspraak van de OK doorbreekt echter de administratievoorwaarden en rechtvaardigt het handelen van het administratiekantoor buiten zijn doelstelling.5

Toch kan het administratiekantoor de aandelen vaak niet onbezwaard overdragen, omdat deze in de meeste gevallen ingevolge art. 3:259 BW zijn bezwaard met een wettelijk pandrecht ten behoeve van de gezamenlijke certificaathouders.6

De consignatieprocedure als bedoeld in art. 2:92a/201a lid 8 en art. 2:359c lid 9 BW biedt de oplossing. Door het consigneren van de uitkoopprijs gaat het recht op de aandelen onbezwaard over op de uitkoper en komt het gezamenlijke pandrecht te rusten op het recht op uitkering uit de consignatiekas (zie uitgebreid over consignatie § 10.4). Een andere mogelijkheid is dat het administratiekantoor in overleg met de certificaathouders overgaat tot decertificering en de aandelen vervolgens overdraagt aan de uitkoper.7 De certificering eindigt naar mijn mening met de vrijwillige overdracht van de aandelen of met het consigneren van de uitkoopprijs.8

Het administratiekantoor is, op grond van haar contractuele rechtsverhouding met de certificaathouders, gehouden aan hen de ontvangen prijs voor de uitgekochte aandelen door te betalen.9 Deze rechtsverhouding is ondanks de beëindiging van de certificering blijven bestaan en eindigt met de doorbetaling van de uitkoopprijs.10 De OK acht het niet op haar weg liggen om te bepalen op welke wijze het administratiekantoor de ontvangen prijs aan de certificaathouders ten goede laat komen.11 Met betrekking tot de geconsigneerde gelden kunnen problemen ontstaan, omdat de beheerder van de consignatiekas niet zonder meer over gaat tot uitbetaling hiervan aan de certificaathouders of aan het administratiekantoor (§ 10.4.2 sub d).

Tot slot bestaat op grond van de bijzondere uitkoopregeling ex art. 2:359c BW de mogelijkheid dat de vordering tot uitkoop ziet op de certificaten en niet op de onderliggende aandelen. In dat geval tast de uitkoopprocedure de certificering niet aan en is er naar mijn mening geen rol weggelegd voor het administratiekantoor.

De rol van een certificaathouder is in beginsel beperkt indien de uitkoopprocedure enkel betrekking heeft de aandelen. Hoewel hij als economisch rechthebbende op de aandelen wel degelijk de gevolgen van de gedwongen overdracht ondervindt, kan hij geen verweer voeren omdat hij geen gedaagde is. Toch staat hij niet geheel buiten de procedure, hij kan namelijk op de voet van art. 217 Rv als belanghebbende in de procedure tussenkomen.