10.2.2 Historische ontwikkeling

Niet iedere reorganisatievorm kent dezelfde historische ontwikkeling en derhalve schets ik van iedere fusie- of splitsingsvorm afzonderlijk de historische ontwikkeling. Wel hebben alle reorganisatievormen gemeen dat zij vanaf 1990 in overeenstemming moeten zijn met de bepalingen uit de Europese Fusierichtlijn die dan ook als een rode draad door de verschillende reorganisatievormen loopt. De in hoofdstuk 10.1.1 besproken Fusierichtlijn heeft in beginsel alleen werking ten aanzien van grensoverschrijdende fusies, splitsingen, inbreng van activa en aandelenruil.1 Ten aanzien van de aandelenfusie en bedrijfsfusie gaf de wetgever echter van begin af aan te kennen dat de uitleg van de Richtlijn ook van toepassing is op zuiver nationale aandelenfusies en bedrijfsfusies. Per 1 januari 2001 bestaat er ook geen onderscheid meer tussen zuiver nationaalrechtelijke en grensoverschrijdende juridische fusies en splitsingen die onder het bereik van de Fusierichtlijn vallen.2 Bij de belastingherziening 2001 gaf de staatssecretaris onder meer aan dat de bepalingen in lijn werden gebracht met de Fusierichtlijn. Kortom, de Fusierichtijn is de facto zowel van toepassing op zuiver nationaalrechtelijke – als grensoverschrijdende fusies en splitsingen en de Nederlandse regels omtrent aandelenfusie (vanaf 1992), bedrijfsfusie (vanaf 1992), juridische fusie (vanaf 2001) en splitsing (vanaf 2001) moeten in lijn zijn met de bepalingen uit de Fusierichtlijn.

Een ander punt dat alle reorganisatievormen gemeen hebben is dat er als hoofdregel bij een aandelenfusie, bedrijfsfusie, juridische fusie of splitsing (fictief) een belastbaar feit ontstaat. Dit betekent dat in beginsel bij de overdracht, of overgang door middel van een fusie of splitsing afgerekend moet worden over de fiscale meerwaarden van hetgeen wordt overgedragen. Hieronder zal ik ingaan op de wetshistorie betreffende de faciliteit van de genoemde reorganisatievormen. De faciliteit houdt in dat nog niet hoeft te worden afgerekend over de fiscale meerwaarden als aan de voorwaarden voor de faciliteit wordt voldaan.