11.2.3.4.1 Inleiding

Ten aanzien van de vergoeding die door de tussenpersoon wordt berekend, moet vastgesteld worden of deze is aan te merken als een ‘verkoop (voor uitvoer)’ of ‘commissie of courtage’. Het onderscheid, zoals in onderdeel 11.2.3.2 toegelicht, is in figuur 11.1 gevisualiseerd. Bij een commissie of courtage neemt de tussenpersoon deel aan het afsluiten van de koopovereenkomst door de verkoper of koper te vertegenwoordigen. Voor het bepalen van de douanewaarde overeenkomstig de transactiewaarde is de vergoeding in een dergelijk geval belastbaar als sprake is van een verkoopcommissie en niet belastbaar als sprake is van een inkoopcommissie. Indien de tussenpersoon juridisch eigendom en/of financieel risico over de goederen krijgt, handelt hij in wezen zelf als koper en wederverkoper. Er is in een dergelijk geval in douanerechtelijke zin sprake van twee opeenvolgende verkopen waarbij de laatste verkoop voor uitvoer de grondslag vormt voor het bepalen van de douanewaarde als deze overeenkomstig de transactiewaarde van de ingevoerde goederen wordt vastgesteld (hoofdstuk 9).

Figuur 11.1 – Onderscheid 'verkoop (voor uitvoer)' en 'commissies en courtages

In de hiernavolgende arresten Hauptzollamt Karlsruhe tegen Gebrüder Hepp GmbH & Co. KG en Clothes Line Apparel van respectievelijk het Hof van Justitie en het Canadian International Trade Tribunal wordt nader ingegaan op het verschil tussen een vergoeding die een agent in rekening brengt en wordt aangemerkt als ‘verkoop (voor uitvoer)’ en een vergoeding die als (inkoop)commissie of courtage kwalificeert. Uit beide zaken volgt dat voor het onderscheid niet zozeer de bewoordingen in de contracten van belang zijn als wel de werkelijke functie die de vertegenwoordiger vervuld. Ik licht de zaken hieronder nader toe in respectievelijk de onderdelen 11.2.3.4.2 en 11.2.3.4.3. Daaropvolgend worden de overwegingen die van doorslaggevende betekenis zijn voor het aanmerken van een vergoeding van een ‘tussenpersoon’ als verkoop (voor uitvoer) of een commissie of courtage samengevat in onderdeel 11.2.3.4.4. Ook komen de omstandigheden die een aanleiding vormen om een vergoeding ofwel aan te merken als verkoop (voor uitvoer) ofwel als commissie of courtage in dat onderdeel aan bod.