9.10.3 Burgerschap als drieluik invoeren en inrichten

Door de voorstellen voor invoering van doelgerichte burgerschapsvorming als beginsel, thema van andere vakken of leergebieden of een apart vak verkrijgt burgerschapsvorming de vereiste structuur. De drie varianten moeten in samenhang worden gezien. Met Zoontjens acht ik de overheid gehouden deze mogelijkheden te gebruiken om burgerschapsvorming in te richten.1

Na eerdere adviezen pleit de Onderwijsraad in Verder met burgerschap in het onderwijs in 2012 voor een actievere rol van de overheid in de doorontwikkeling van burgerschapsvorming. De discussie over burgerschapsvorming wordt vanaf dat moment dus intensiever gevoerd. Deze doorontwikkeling is een antwoord op de vraag hoe scholen ondersteund kunnen worden bij de vormgeving van burgerschapsonderwijs en hoe de ondersteuning van instrumenten kan worden voorzien. In zijn advies geeft de Onderwijsraad drie aanbevelingen: (a) het inzetten op de steun aan scholen en leraren door de overheid, (b) het stimuleren van een systematische kennisopbouw en (c) het bieden van een burgerschapskompas. Een herkenbare inbedding van burgerschapsonderwijs in de curricula, waarbij er sprake is van meer samenhang, is volgens de raad vereist, mede gezien de besproken (voortdurende) onvoldoende scores van Nederlandse jongeren in het Europees vergelijkingsonderzoek ICCS (International Civic and Citizenship Education Studies) over de burgerschapskennis en -vaardigheden.

De raad pleit voor de opheffing van de onsamenhangende burgerschapsvorming, de vaststelling van doorlopende leerlijnen en de samenvoeging van het onderwijs in ‘democratie en samenleving’. Dit pleidooi is zonder meer te onderschrijven. Desalniettemin gebeurde dit niet. In 2015 pleit de NVLM opnieuw voor invoering van een doorlopende leerlijn burgerschap die is vast te leggen in de kerndoelen wereldoriëntatie (po), mens & maatschappij en maatschappijleer (vo) en in het vak burgerschap en loopbaan (mbo). Een vak burgerschap in de Wpo, Wec en Wvo is voor de NVLM geen optie.2