Einde inhoudsopgave
Burgerschap op orde (SteR nr. 66) 2024/3.8.8
3.8.8 Strijd om een Normaalprogramma op de openbare hbs 1894-1916-1920
Th.E.M. Wijte, datum 08-01-2024
- Datum
08-01-2024
- Auteur
Th.E.M. Wijte
- JCDI
JCDI:ADS977241:1
- Vakgebied(en)
Bestuursrecht algemeen (V)
Staatsrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Bartels 1963, p. 75.
Wet van 1 maart 1920, Stb. 1920, nr. 106, artikel 20 jo 57 onder b; KB van 16 juni 1920, Stb. 1920, nr. 299.
D.J. Steyn Parvé, ‘Overzicht van het middelbaar onderwijs bij het einde van 1868’, De Economist, dl 1, p. 273-311 en Normaalprogramma, Organisation de l'instruction primaire, secondaire et supérieure dans le royaume des Pays-Bas, Leiden: Sijthoff 1878, p. 161; H.G. Roodhuyzen, ‘Overlading in het onderwijs’, De Tijdspiegel 1883, I, p. 263-284, J. Campert, 1891.
Berichten en Mededeelingen c.a., Zevende reeks 1894-1897, p. 295 e.v.
Deze kennismaking is reeds praktijk. De commissies maken kandidaten mee die van de samenstelling en werking van Hoge Colleges van Staat, de ministeriële verantwoordelijkheid en de Rijksbegroting niets weten, zie: Verslag van den staat der hooge-, middelbare en lagere scholen over 1898/99 (Bijlage V, nr. 153-24), p. 32. Verslaglegging is per provincie. Staatsinrichting of Staatsinstellingen (Limburg) is als examenvak vermeld (Bijlage V, p. 59). Vgl. voor het niveau: in Zuid-Holland is staatsinrichting gem. 6, 14, staathuishoudkunde en de statistiek 5, 85 (5 is voldoende) en handelswetenschappen 5, 2 (Bijlage V, p. 31).
Feenstra 1899, p. 3.
Normaalprogramma voor de Rijks Hoogere Burgerscholen II, Weekblad 1916, p. 1653-1656.
Meerkerk & Van Berkum 1904.
Bartels 1963, p. 76.
Normaalprogramma op vijfjarige 1919/1920 en driejarige hbs 1916
De strijd om het Normaalprogramma als uniform leerplan duurt tot 1920.1 Met de invoering in 1920 van het bijgestelde programma uit 1916 voor de openbare vijfjarige hbs is de strijd voltooid.2 Na Steyn Parvés voorstellen van 1868 en 1878 en Camperts evaluatie na meer dan een kwart eeuw hbs3 verschijnt in 1894 een Ontwerp-Normaalprogramma van de A.V.M.O. voor de vijfjarige hbs.4 Aangezien ‘het vak staatsinrigting de toekomstige staatsburger niet in gebreke mag laten kennis te maken met de grondbeginselen van ons staatsbestuur’5, krijgen staatsinrichting en handelswetenschappen elk één uur in de derde, vierde en vijfde klas en staathuishoudkunde en de statistiek één uur in de vierde en vijfde klas. In 1899 benadrukte docent Feenstra ‘een goed inzicht in de wijze waarop het bestuur van staat, provincie en gemeente geregeld is een eisch des tijds te vinden, waar van uitgebreid kiesrecht en toenemende belangstelling in staatszaken sprake is’.6
A.V.M.O.: geen Normaalprogramma voor driejarige hbs
De A.V.M.O. ontwerpt geen Normaalprogramma voor de driejarige hbs die meer regionale programma's vraagt.7 Het in 1904 door de Vereeniging van Directeuren gevraagde Ontwerp-Normaalprogramma (Meerkerk en Van Berkum) kan evenwel een tip van de sluier oplichten.8 Intussen pleit de Vereeniging tot vereenvoudiging en verbetering van examens en onderwijs (V.E.O.) voor meer zelfwerkzaamheid en minder klassikale uren, wat voorzeker ten koste gaat van de uren staatswetenschappen.9