4.8.7.4 De subsidiariteit van het Nederlandse Schadevergoedingsorgaan

De Richtlijn biedt de nationale wetgever de mogelijkheid de toegang tot het schadevergoedingsorgaan te ontzeggen aan "rechtspersonen die bij wet gesubrogeerd zijn in de rechten van de benadeelde ten aanzien van de aansprakelijke voor het ongeval, of van diens verzekeringsonderneming (zoals andere verzekeringsondernemingen of socialezekerheidsorganen)".1

De Nederlandse wetgever heeft van deze mogelijkheid gebruikgemaakt. Art. 27j Wam beperkt het begrip 'benadeelde' in het kader van de regeling van het Schadevergoedingsorgaan en sluit van de toegang tot het orgaan uit "verzekeraars, uitvoeringsinstellingen als bedoeld in artikel 41, derde lid, van de Organisatiewet sociale verzekeringen 1997, en andere instanties die door vergoeding van de schade in de rechten van deze personen (d.w.z. de benadeelde zelf en zijn rechtverkrijgenden, FJ8) zijn getreden".

Het gevolg hiervan is dat deze categorie rechtverkrijgenden hun vordering, als de verzekeraar en/of zijn schaderegelaar niet of niet tijdig en adequaat reageren, dan wel als de aansprakelijke onbekend of onverzekerd blijkt te zijn, rechtstreeks bij de verzekeraar of het waarborgfonds (in de lidstaat waar het voertuig gewoonlijk is gestald, dan wel waar het ongeval heeft plaatsgevonden) moeten indienen.2

De term 'andere instanties' verdient nog enige aandacht. De term komt niet voor in de Richtlijn en dus moet de vraag worden gesteld of de Nederlandse wetgever beoogd heeft de categorie van regresnemers die geen toegang hebben tot het Schadevergoedingsorgaan ten opzichte van de Richtlijn uit te breiden, of dat slechts een verduidelijking bedoeld is.

Het lijkt niet de bedoeling van de wetgever te zijn geweest af te wijken van de Richtlijn. De MvT verwijst naar overweging 27 bij de oorspronkelijke 4e Richtlijn en stelt dat het niet de bedoeling is dat "rechtspersonen die bij wet zijn gesubrogeerd in de rechten van de benadeelde" een vorderingsrecht tegen het schadevergoedingsorgaan hebben. "Daarom is in dit onderdeel opgenomen dat verzekeraars, uitvoeringsinstellingen als bedoeld in art. 41, derde lid, van de Organisatiewet sociale verzekeringen 1997 en andere instanties die door vergoeding van de schade in de rechten van de benadeelde zijn getreden, niet als diens rechtverkrijgenden worden aangemerkt."3

Onder 'instanties' worden naar het mij voorkomt niet begrepen alle natuurlijke of rechtspersonen die door vergoeding van de schade in de rechten van de benadeelde zijn getreden, bijvoorbeeld degene die zich als borg voor de aansprakelijke verbonden heeft. Het gebruik van het woord 'instanties' duidt erop dat het gaat om instellingen die uit hoofde van enige wet schade vergoeden en op grond daarvan gesubrogeerd worden of een eigen recht verkrijgen. Ook een werkgever die uit hoofde van zijn sociale verantwoordelijkheid en zonder daartoe wettelijk gehouden te zijn, de werknemer een deel van de schade (anders dan loon) 'voorschiet' lijkt er niet onder te vallen.

De uitsluiting van toegang tot het schadevergoedingsorgaan treft niet degenen die een zelfstandig recht op schadevergoeding jegens de aansprakelijke hebben, zoals de werkgever die het loon van een door een ongeval arbeidsongeschikt geraakte werknemer doorbetaalt op grond van art 6:107a lid 2 BW. De werkgever lijdt in zoverre zelf schade.4 De uitzondering van art. 27j onder b Wam ziet alleen op instanties die bij wet in de rechten van de direct getroffene en zijn rechtverkrijgenden zijn getreden.