5.7.2.3 Regeling dienstverlening aan huis: zes weken loondoorbetaling, geen ziekengeld en geen re-integratie: gerechtvaardigd personeelsbeleid?

De huishoudelijk werker verricht werkzaamheden voor een particuliere werkgever in een intransparante sector waarin veel zwart wordt gewerkt. Van een particuliere werkgever kan niet worden gevraagd 104 weken lang loon door te betalen bij ziekte. Evenmin kan van een dergelijke werkgever worden verwacht dat deze zich inspant om ander werk binnen het eigen huishouden of elders te vinden dat de arbeidskracht in het kader van re-integratie kan gaan verrichten. Als aan deze werkgevers dezelfde verantwoordelijkheden tijdens ziekte worden opgelegd als aan zakelijke werkgevers, zal het werk niet meer worden uitbesteed of ‘zwart’ worden uitbesteed. Dat tast de werkgelegenheid voor de huishoudelijk werker aan. De verkorte loondoorbetalingsverplichting is, gezien de aard en context van de activiteiten van de particulier en de gerechtvaardigde verwachtingen van de particulier, noodzakelijk om legitieme doelstellingen te bereiken. Als het werk niet meer, of ‘zwart’, wordt uitbesteed, zal de rechtspositie an sich en tijdens ziekte van deze huishoudelijk werkers nog verder aangetast worden. De gevolgen van de verkorte loondoorbetalingsverplichting zijn, gelet op de belangen van de arbeidskracht, proportioneel. De verkorte loondoorbetalingsverplichting is een gerechtvaardigd personeelsbeleid.

Als deze loondoorbetalingsverplichting echter niet wordt nagekomen, waar de praktijk blijk van geeft, is de proportionaliteit in het geding. Zoals ook werd opgemerkt ten aanzien van het waarborgen van het minimumloon van huishoudelijk werkers, kunnen online platformen ten aanzien van de loondoorbetalingsverplichting bij ziekte een nuttige, monitorende rol vervullen doordat zij bijvoorbeeld de transactie faciliteren en controleren.1

Als de werknemer na zes weken nog ziek is, heeft hij geen inkomen meer, noch uit hoofde van de arbeidsovereenkomst met de particulier noch uit hoofde van de Ziektewet. Het niet hoeven afdragen van premies als particuliere werkgever is in lijn met de gedachte dat van een particulier minder kan worden verwacht dan van een onderneming. De Ziektewet staat via vrijwillige verzekering wel open voor huishoudelijk werkers. Weliswaar wordt daartoe enige mate van langetermijnvisie van de werknemer gevraagd, meer dan van ‘reguliere’ werknemers wordt gevraagd, maar dat staat niet in de weg aan het aannemen van proportionaliteit. Het alternatief is immers vaak werken in het zwarte circuit, waarin helemaal geen inkomensvoorziening tijdens ziekte is.

Als werknemers zich vrijwillig verzekeren, krijgen zij ziekengeld en re-integratiebegeleiding van het UWV. Het geheel ontbreken van re-integratiebegeleiding voor huishoudelijk werkers die zich niet verzekerd hebben, gaat mijns inziens verder dan proportioneel kan worden geacht. Aangezien huishoudelijk werk laaggeschoold werk betreft, is de kans groot dat de werknemer weinig opleiding heeft genoten en relatief veel hulp kan gebruiken bij het vinden van ander passend werk dan huishoudelijk werk. Aan te bevelen is daarom een voorziening in het leven te roepen waar niet-verzekerden terechtkunnen voor ten minste advies over werkhervatting vanuit ziekte.