1.7.2 Nadeelcompensatie

Nadeelcompensatie is dus (slechts) een soort schadevergoeding wegens rechtmatige overheidsdaad. Het is daarvoor geen synoniem. Onder nadeelcompensatie versta ik de vergoeding die is gestoeld op het égalité-beginsel. Thans is het nadeelcompensatielandschap nog sterk verbrokkeld. Er zijn tal van wetten en (buitenwettelijke) regels op basis waarvan de overheid gehouden kan zijn om het door burgers geleden nadeel te compenseren. Voorbeelden van wettelijke regels zijn art. 22 Tracéwet, art. 7.14 Waterwet en art. 17 Boswet. Voorbeelden van buitenwettelijke regels zijn de Beleidsregel Infrastructuur en Waterstaat 2019 en de Algemene Nadeelcompensatieverordening van de gemeente Amsterdam. Indien er een (buitenwettelijke) regeling voorhanden is, geeft die regeling tevens de materiele en procedurele regels voor de aanvraag en afhandeling van nadeelcompensatie. Indien er geen (buitenwettelijke) nadeelcompensatieregeling voorhanden is, kunnen benadeelden, onder omstandigheden, via de weg van het buitenwettelijke zuivere of onzuivere schadebesluit alsnog hun recht op nadeelcompensatie verwezenlijken. De in dit verband wel eens gebezigde term ‘nadeelcompensatiedoolhof’ beschrijft de situatie treffend.1

Binnenkort komt er hoogstwaarschijnlijk – grotendeels – een einde aan dat doolhof. Met de inwerkingtreding van titel 4.5 Awb zal er voortaan een algemene en uniforme nadeelcompensatieregeling zijn. Het égalité-beginsel zal dan gecodificeerd zijn als algemene grondslag in het openingsartikel van titel 4.5 Awb (art. 4:126). Met de inwerkingtreding van titel 4.5 Awb zal ook de procedure voor het aanvragen en behandelen van nadeelcompensatie worden gestroomlijnd. Het uitgangspunt is de algemene besluitvormingsprocedure uit de Awb. 2Dat wil zeggen dat een benadeelde een aanvraag om nadeelcompensatie indient bij het schadeveroorzakende bestuursorgaan. Het bestuursorgaan neemt daarover een besluit. Indien er deskundigen worden ingeschakeld, is dat bij de voorbereiding van dat besluit. Zij adviseren het bestuursorgaan over de op de aanvraag te nemen beslissing. Voor een benadeelde die zich niet kan vinden in het met inachtneming van het advies genomen besluit, is de normale bezwaar- en beroepsprocedure uit de Awb van toepassing.