2.6.3 Argumenten voor meer of minder terughoudendheid bij bescherming van door voorlichting gewekte verwachtingen

Met het bovenstaande is de maatstaf gevormd, maar is nog niets gezegd over de koers ten aanzien van de bescherming van aan voorlichting ontleende verwachtingen. Moet het belastingrecht op dit punt bijvoorbeeld een ruime bescherming bieden aan de burger, of juist terughoudend zijn? Welke argumenten zijn hierbij relevant? Het is op voorhand duidelijk dat de koersbepaling bij de mate van bescherming die het belastingrecht een burger biedt (zoals via het vertrouwensbeginsel) geen ‘zwart-wit’ kwestie is (paragraaf 4.2.3.4, 7.2.1). Er zijn diverse – deels met elkaar op gespannen voet staande – belangen aan de orde, denk aan het legaliteitsbeginsel en het vertrouwensbeginsel, rechtsbescherming en rechtshandhaving, rechtszekerheid en rechtsgelijkheid.1 Daarom is met name relevant hoe die belangen worden gewogen en welke gezichtspunten daarbij relevant zijn (paragraaf 7.2).

Gezien het bovenstaande is het zinvol om argumenten te inventariseren die pleiten voor een ruime of juist terughoudende koers in de bescherming van de burger ten aanzien van vertrouwenwekkende voorlichting, respectievelijk ten aanzien van gebondenheid van de Belastingdienst aan zijn voorlichting. Bekende argumenten tegen uit de fiscale rechtspraak en literatuur zien op het (algemene) karakter van voorlichting en het belang van de voorlichtende taak van de Belastingdienst (zie paragraaf 4.3.1). Deze argumenten worden geacht te pleiten voor een terughoudende koers bij de bescherming van bij de burger gewekte verwachtingen (paragraaf 4.3).

Daarnaast kan de fiscale theorie inspiratie ontlenen aan de staats- en bestuursrechtelijke literatuur. In die literatuur zijn in de context van het vertrouwensbeginsel in het algemene bestuursrecht2 en het civielrechtelijke leerstuk van overheidsaansprakelijkheid3 argumenten aangedragen die pleiten voor meer of juist minder terughoudendheid als het gaat om gebondenheid respectievelijk aansprakelijkheid van de overheid aan zijn informatie. Ik geef hierna een overzicht van de voor dit onderzoek meest relevante gezichtspunten. Doel van deze blik over de ‘fiscale schutting’ is de fiscale theorievorming verder te brengen door meer inzicht te krijgen in gezichtspunten die relevant kunnen zijn bij de koersbepaling ten aanzien van de mate van bescherming bij door voorlichting gewekte verwachtingen.4 Ik ben daarom specifiek geïnteresseerd in aspecten die betrekking hebben op algemene informatie (zoals voorlichting), wat in de (niet-fiscale) literatuur ook wel ‘ongerichte’5 informatie wordt genoemd.