13.11.8 Commuun internationaal privaatrecht

Het Nederlandse commune internationaal privaatrecht heeft ten opzichte van het Belgische commune internationaal privaatrecht een bijzondere positie, omdat het procesrecht een regel voor verwijzing kent. Er behoeft dus geen onderzoek plaats te vinden naar het toepasselijke recht (lex causae) om de verwijzing te beoordelen, indien de procedure voor een Nederlands gerecht aanhangig is gemaakt. Art. 8 lid 5 Rv1 staat een verwijzing in een geschrift naar algemene voorwaarden met een forumkeuze uitdrukkelijk toe, mits dat geschrift door of namens de wederpartij uitdrukkelijk of stilzwijgend is aanvaard. De wetgever heeft een aan art. 1021 Rv analoge bepaling opgenomen en lijkt een ruime mogelijkheid tot verwijzing te aanvaarden. De vraag of de wederpartij van degene die verwijst naar de algemene voorwaarden, is gebonden, hangt af van de wilsovereenstemming.2 De enige voorwaarde is dus de aanvaarding door de wederpartij van de forumkeuze. Terhandstelling of daadwerkelijk ter kennis brengen is dus niet nodig, anders dan in beginsel ingevolge art. 6:233 BW voor materiële toepassing van algemene voorwaarden nodig is. Het is ook niet relevant van wie het geschrift afkomstig is.3 Ten slotte behoeft — naar analogie van het arbitraal beding — in de verwijzing naar de algemene voorwaarden met de forumkeuze geen melding te worden gemaakt, dat de algemene voorwaarden (of de stukken waarnaar wordt verwezen) een forumkeuze bevatten.4 Op grond van art. 8:415 BW geldt een uitzondering voor verwijzingen in een cognossement, omdat de forumkeuze duidelijk kenbaar zal moeten zijn voor degene tegen wie een beroep op de forumkeuze wordt gedaan. Deze bepaling is ook op forumkeuzen van toepassing.5

De geldigheid van de verwijzing dient mijns inziens in het Belgische internationaal privaatrecht te worden onderzocht aan de hand van de lex causae. Naar Belgisch6 recht gelden de gewone regels voor overeenkomsten, omdat de forumkeuze in beginsel vormvrij is. Naar Belgisch recht mag de forumkeuze voorkomen in een ander document waarnaar wordt verwezen. Het gaat erom dat de wederpartij van degene die heeft verwezen, de forumkeuze daardoor uitdrukkelijk of stilzwijgend heeft aanvaard. Dat betekent dat naar Belgisch recht de algemene voorwaarden tevoren ter kennisneming van de wederpartij moeten zijn gebracht.7