Einde inhoudsopgave
Burgerschap op orde (SteR nr. 66) 2024/3.6.6
3.6.6 Ontwerpen-Van Reenen 1854 en -Van der Brugghen 1857
Th.E.M. Wijte, datum 08-01-2024
- Datum
08-01-2024
- Auteur
Th.E.M. Wijte
- JCDI
JCDI:ADS977234:1
- Vakgebied(en)
Bestuursrecht algemeen (V)
Staatsrecht (V)
Voetnoten
Voetnoten
Kamerstukken II, febr.-sept. 1849, nr. XLIX, nr. 2.
Kamerstukken II 1855-1856, LIV, nr. 2 en Handelingen II 1855-1856, nr. III, 2.
Kamerstukken II 1855/56, LIV, 2, 3 (mvt, ontwerp-Van Reenen); zie: D. Mentink, ‘Vergeten’ onderwijsrecht. Over overheidszorg en de relatie tussen school en opvoeding’, in: Boekholt e.a. (red.) 2002, p. 81.
Zie: A. Nuiver & O.J. Reinders, Vaderlandsche geschiedenis, Groningen: Wolters 1890.
Artikel 2 1e en 2e alinea LO-wet 1878. De Wet van 8 december 1889, Stb. 1889, nr. 127 wijzigt dit niet; J.J. Gielen, ’Beschouwingen over het Ulo’, Opvoedk. brochurenreeks, 120, Tilburg: Drukkerij RK Internaat 1941.
Wet op het Lager Onderwijs van 13 augustus 1857, Stb. 1857, nr. 103. Het ontwerp was van de conservatief-liberale minister Van Rappard, Van der Brugghen was eerste minister. W. Francken en J. van der Kloes, Wet van den 13 Augustus 1857, Stb. No. 103) op het Lager Onderwijs met de daarover, vooral in de Tweede Kamer der Staten-Generaal, gewisselde stukken en gehouden beraadslagingen, Nijmegen: Thieme 1858.
Artikel 1 1e alinea jo artikel 16 2e alinea LO 1857; Boekholt & De Booy 1987, p. 177-178.
Artikel 1 3e alinea LO 1857. Voor het regelen van bevoegdheden zijn akten van bekwaamheid voor het lager onderwijs in de Franse, Duitse, Engelse, Spaanse taal, wiskunde, tekenen en gymnastiek (lichamelijke oefening) ingesteld (Regeling bewijzen van bekwaamheid O.W.V.O., nrs. 3.5-3.20). Het voorstel tot invoering van de vakken staatsinrichting en handelskennis is opgenomen in het ontwerp-LO-wet 1916. De LO-akte handelskennis is ingesteld. Staatsinrichting werd geen apart vak door verwerping van het voorstel.
Artikel 1 2e alinea, c. rekenen, f. beginselen der aardrijkskunde, g. der geschiedenis en h. der kennis der natuur LO-wet 1857; zie: J. Lion, De Wet op het Lager Onderwijs, Haarlem: Bohn 1857, W. Francken & J.J. van der Kloes,1858 en J.E. van Renesse, Het lager onderwijs in Nederland sedert 1857, Haarlem: Bohn 1886, D. Langedijk, De schoolstrijd, ’s-Gravenhage Van Haeringen 1935 en A.A. de Bruin, Het ontstaan van de schoolstrijd, (diss. RUL), Amsterdam: Bolland 1985.
Staatsinrichting niet in ontwerpen-1854 en 1857
Na het ontwerp-De Kempenaer (Liberaal) van 1849 dat niet in behandeling kwam1, dient in 1854 de conservatieve minister Van Reenen een slecht ontvangen wetsontwerp in tot regeling van het lager en middelbaar onderwijs met de toelichting ‘het Lager en Middelbaar Onderwijs [te doen] strekken tot algemene ontwikkeling en vorming en […] middelbaar onderwijs dezelfde vakken [te doen] omvat[ten] als het lager onderwijs, doch voortgezet’.2 Een tweede, niet behandeld, gewijzigd wetsontwerp-Van Reenen, verscheen in 1855.3
Beginselen der geschiedenis: Vaderlandse en algemene geschiedenis 1857
In 1857 is de vaderlandse (lo)4 en algemene geschiedenis (mulo) omvattende beginselen der geschiedenis5 in het wetsontwerp-Van der Brugghen (A.R.) vermeld.6 Het inrichten van een zevende klas als ulo en meer klassen als mulo is mogelijk.7 Dit hangt samen met het voornemen van de regering om het curriculum van het lager onderwijs te verbreden met de vakken Frans, Duits, Engels en wiskunde.8 In de wet-Van der Brugghen zijn taal, rekenen, beginselen der aardrijkskunde, geschiedenis en kennis der natuur verplicht.9